Ανοιχτά επιφυλακτικοί εμφανίζονται οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέναντι σε βασικά στοιχεία του λεγόμενου “Board of Peace / Peace Council”, το οποίο συνδέεται με τον σχεδιασμό της κυβέρνησης Τραμπ για την εφαρμογή του σχεδίου ειρήνης στη Γάζα.
Στις προφορικές του δηλώσεις μετά την άτυπη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (22 Ιανουαρίου), ο Πρόεδρος του θεσμού Αντόνιο Κόστα τόνισε ότι η ΕΕ έχει «σοβαρές αμφιβολίες» για σειρά παραμέτρων του καταστατικού του οργάνου, κυρίως ως προς το εύρος/αρμοδιότητές του, ως προς τη διακυβέρνησή του, αλλά και ως προς τη συμβατότητά του με τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.
Παρά τον σκεπτικισμό, ο Κόστα κράτησε ανοιχτό τον δίαυλο συνεργασίας με την Ουάσιγκτον, δηλώνοντας ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ στην εφαρμογή ενός “comprehensive Peace Plan for Gaza”, υπό μία όμως σαφή και καθοριστική προϋπόθεση: ότι ο ρόλος του Board of Peace θα είναι μεταβατικός, θα λειτουργεί ως “transitional administration”, και θα κινείται σε συμμόρφωση με το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Με άλλα λόγια, η ΕΕ επιχειρεί να περιορίσει την πρωτοβουλία σε διεθνώς νομιμοποιημένο πλαίσιο, αποφεύγοντας τη θεσμική «παράκαμψη» του ΟΗΕ μέσω ενός νέου μηχανισμού που — στην παρούσα μορφή του — θα μπορούσε να ελεγχθεί μονομερώς από την Ουάσιγκτον και να δημιουργήσει ένα αμφιλεγόμενο προηγούμενο.
Η ευρωπαϊκή γραμμή, όπως αποτυπώνεται στη διατύπωση του Κόστα, εκπέμπει ένα διπλό πολιτικό μήνυμα. Από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνει την προθυμία συνεννόησης με τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε ζητήματα στρατηγικού ενδιαφέροντος όπως η ειρήνη στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Από την άλλη, καταγράφει ξεκάθαρα την απόρριψη ενός θεσμικού προηγούμενου που θα υποβάθμιζε τον ρόλο του ΟΗΕ και θα νομιμοποιούσε ad hoc «συμβούλια» ειρήνης με ασαφή εντολή και αμφισβητούμενη διεθνή νομιμότητα.
Το συνολικό πλαίσιο εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της ΕΕ να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατλαντική συνεργασία και στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας, σε μια περίοδο όπου η διεθνής τάξη μεταβαίνει σε πιο «σκληρό», ανταγωνιστικό και πολυπολικό περιβάλλον.
