Λίγες εβδομάδες αφότου η Maersk και η Hapag-Lloyd ανακοίνωσαν την επιστροφή μιας γραμμής Ινδίας–Ευρώπης στο Σουέζ, οι προειδοποιήσεις των Χούθι προς τη ναυτιλία δοκιμάζουν ξανά την εμπιστοσύνη στη διαδρομή. Ο περίπλους της Αφρικής δίνει στις εταιρείες διέξοδο, με κόστος σε χρόνο, καύσιμα και διαθέσιμα πλοία.
Θανάσης Πετράς
Αρχισυντάκτης και εκδότης του DIETHNI.GR
Στις αρχές Νοεμβρίου, η Maersk και η Hapag-Lloyd ανακοίνωσαν ότι θα επαναφέρουν μέσω Σουέζ την κοινή γραμμή ME1, η οποία συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 20 Νοεμβρίου, οι Χούθι κάλεσαν τις ναυτιλιακές εταιρείες να απομακρύνουν τα πλοία τους από τα σαουδαραβικά λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, σύμφωνα με το Reuters. Η προειδοποίηση ήρθε εν μέσω κλιμάκωσης στην Υεμένη, με τον υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμό να πλήττει το λιμάνι της Χοντέιντα. Για την εμπορική ναυτιλία, οι δύο εξελίξεις δείχνουν πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει ο υπολογισμός πίσω από ένα δρομολόγιο. Η εξοικονόμηση χρόνου μέσω Σουέζ δικαιολογεί την επαναφορά μιας γραμμής, αλλά μια νέα απειλή μπορεί να αλλάξει τους όρους ασφάλισης, τον προγραμματισμό και την εκτίμηση κινδύνου πριν από την επόμενη αναχώρηση.
Τι είναι πιθανότερο να κάνουν οι Χούθι
Η διατύπωση της προειδοποίησης δίνει μια πρώτη ένδειξη για τη στόχευση των Χούθι. Η αναφορά στα σαουδαραβικά λιμάνια συνδέει την απειλή με την αντιπαράθεση με το Ριάντ και με τις επιχειρήσεις στην Υεμένη. Όσο συνεχίζεται αυτή η αντιπαράθεση, το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο σενάριο είναι να διατηρήσουν την πίεση προς τη Σαουδική Αραβία, με νέες προειδοποιήσεις και ενδεχόμενες επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών στόχων. Για να επεκταθεί αυτή η εκτίμηση στα εμπορικά πλοία που απλώς διέρχονται από την περιοχή, θα χρειαστούν σαφέστερες ενδείξεις, όπως προειδοποιήσεις με ευρύτερο πεδίο ή επιβεβαιωμένα περιστατικά κατά πλοίων σε διέλευση.
Πώς οι απειλές επηρεάζουν τα ασφάλιστρα και τα δρομολόγια
Οι Χούθι μπορούν να επηρεάσουν την εμπορική κίνηση ακόμη και με περιορισμένες ενέργειες. Αν οι ασφαλιστές αυξήσουν τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου ή περιορίσουν την κάλυψη, περισσότερες εταιρείες θα επανεξετάσουν τη διαδρομή τους. Αν ένας μεταφορέας αλλάξει πορεία έπειτα από μια προειδοποίηση, το κόστος εμφανίζεται αμέσως στο πρόγραμμα παραδόσεων, ακόμη κι αν τελικά δεν υπάρξει νέο πλήγμα. Η πιθανότερη βραχυπρόθεσμη επίπτωση για την αγορά είναι να συνεχιστούν οι επιλεκτικές διελεύσεις από το Σουέζ, με τον περίπλου της Αφρικής διαθέσιμο ως εναλλακτική διαδρομή. Μια σειρά επιβεβαιωμένων επιθέσεων κατά διερχόμενων εμπορικών πλοίων θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερες εκτροπές, ιδίως στις τακτικές γραμμές εμπορευματοκιβωτίων.
Πότε συμφέρει ο περίπλους της Αφρικής
Για ένα πλοίο που μεταφέρει φορτίο από την Ασία προς τη Μεσόγειο ή τη Βόρεια Ευρώπη, ο περίπλους του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας παρακάμπτει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, την Ερυθρά Θάλασσα και το Σουέζ. Η UNCTAD έχει υπολογίσει, με βάση προηγούμενες εκτροπές, ότι μια τέτοια αλλαγή μπορεί να προσθέσει περίπου δώδεκα ημέρες σε ένα ταξίδι Ασίας–Ευρώπης, ανάλογα με το δρομολόγιο. Το κόστος περιλαμβάνει περισσότερα καύσιμα και περισσότερες ημέρες μέχρι να είναι το πλοίο διαθέσιμο για το επόμενο φορτίο. Σε μια γραμμή με εβδομαδιαίες αναχωρήσεις, ο μεγαλύτερος κύκλος του ταξιδιού μπορεί να απαιτήσει επιπλέον πλοία για να διατηρηθεί η ίδια συχνότητα. Για τον Ευρωπαίο εισαγωγέα, όμως, μια μεγαλύτερη διαδρομή που έχει προγραμματιστεί εξαρχής μπορεί να είναι ευκολότερη στη διαχείριση από μια συντομότερη διαδρομή που αλλάζει αιφνιδίως, όταν το φορτίο βρίσκεται ήδη στη θάλασσα.
Το όφελος του περίπλου εξαρτάται και από τον προορισμό του φορτίου. Όταν ένα πλοίο διασχίζει την περιοχή καθ’ οδόν προς την Ευρώπη, μπορεί να αποφύγει τη ζώνη κινδύνου αλλάζοντας διαδρομή. Όταν η εμπορική συμφωνία προβλέπει φόρτωση ή εκφόρτωση σε σαουδαραβικό λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας, ο κίνδυνος της προσέγγισης στον συγκεκριμένο λιμένα παραμένει. Η εταιρεία τότε χρειάζεται να εξετάσει με τον ναυλωτή αν μπορεί να μετατεθεί η προσέγγιση ή να χρησιμοποιηθεί άλλος λιμένας και πώς θα κατανεμηθεί το κόστος. Η τελευταία προειδοποίηση των Χούθι καθιστά αυτή τη διάκριση άμεσα σημαντική.
Τι αλλάζει στους ναύλους και στο κόστος για τις ελληνικές εταιρείες
Για την ελληνική ναυτιλία, η οποία ελέγχει πάνω από το 19% της παγκόσμιας χωρητικότητας σύμφωνα με την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, η αύξηση των αποστάσεων μπορεί να στηρίξει τους ναύλους σε ορισμένες αγορές, επειδή τα πλοία δεσμεύονται για περισσότερο χρόνο. Το αποτέλεσμα για κάθε εταιρεία εξαρτάται από τους όρους της ναύλωσης. Σε μια ναύλωση με συμφωνημένο ποσό για ολόκληρο το ταξίδι, η εκτροπή μπορεί να συμπιέσει την ημερήσια απόδοση αν ο πλοιοκτήτης απορροφήσει το πρόσθετο κόστος. Σε μια χρονοναύλωση, η κατανομή επιπλέον εξόδων και η δυνατότητα αλλαγής πορείας κρίνονται με βάση τη σύμβαση. Το πρακτικό μέτρο είναι πόσο αποδίδει κάθε διαδρομή ανά ημέρα απασχόλησης του πλοίου και πώς επηρεάζει τη διαθεσιμότητά του για την επόμενη ναύλωση.
Η πρακτική επιλογή για τις ελληνικές εταιρείες είναι να κοστολογούν και τις δύο διαδρομές πριν συμφωνήσουν ναύλο και ημερομηνία παράδοσης. Για το Σουέζ, στον υπολογισμό μπαίνουν τα διόδια, η διαθέσιμη κάλυψη πολεμικού κινδύνου και οι πιθανοί περιορισμοί της. Για το Ακρωτήριο, μπαίνουν τα καύσιμα, οι επιπλέον ημέρες και η επίπτωση στο επόμενο ταξίδι. Η συμφωνία με τον ναυλωτή πρέπει να προβλέπει εξαρχής ποιος πληρώνει σε περίπτωση αλλαγής πορείας και πότε μπορεί να αλλάξει ο λιμένας. Η οικονομική σύγκριση έχει νόημα εφόσον η διέλευση κρίνεται αποδεκτή για το πλήρωμα και το πλοίο.
Πότε δικαιολογείται η επιστροφή στο Σουέζ
Με τα σημερινά δεδομένα, ο περίπλους συμφέρει ως επιλογή για φορτία που μπορούν να παρακάμψουν ολόκληρη την περιοχή και να απορροφήσουν τον μεγαλύτερο χρόνο ταξιδιού, ιδίως αν οι ασφαλιστικοί όροι για τη διέλευση επιδεινωθούν. Η σταδιακή επιστροφή στο Σουέζ αποκτά εμπορική βάση όταν συμπέσουν τρεις ενδείξεις: διαρκής υποχώρηση των περιστατικών κατά εμπορικών πλοίων, σταθερότερη ασφαλιστική κάλυψη και επαναλαμβανόμενες διελεύσεις τακτικών γραμμών.
Μέχρι τότε, η πιθανότερη κίνηση των Χούθι είναι η συνέχιση της πίεσης προς το Ριάντ, με ανοιχτό τον κίνδυνο επέκτασης των απειλών στη διερχόμενη ναυτιλία. Για μια ελληνική εταιρεία, το πιο συγκεκριμένο συμπέρασμα είναι να συμφωνεί από την αρχή ποια διαδρομή μπορεί να τηρήσει, τι θα την οδηγήσει να την αλλάξει και ποιος θα πληρώσει την αλλαγή.










