Γράφει ο Θανάσης Πετράς
Αρχισυντάκτης και Εκδότης του ΔΙΕΘΝΗ / diethni.gr
Βρέθηκα πρόσφατα στο Ντουμπάι σε δημοσιογραφική αποστολή, στην πρώτη μου επίσκεψη μετά τους μήνες έντασης και επιθέσεων που συγκλόνισαν τη Μέση Ανατολή. Πηγαίνοντας προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, περίμενα να αντικρίσω μια κοινωνία πιο συγκρατημένη, μια οικονομία που προσπαθεί να επανέλθει και έναν κόσμο επηρεασμένο ψυχολογικά από τις συνεχείς επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους, cruise missiles και drones που σημάδεψαν την περιοχή.
Αυτό που αντίκρισα όμως ήταν κάτι τελείως διαφορετικό.
Όχι, το αεροδρόμιο ίσως δεν ήταν τόσο ασφυκτικά γεμάτο όσο σε άλλες περιόδους. Ναι, μπορούσε κανείς να αντιληφθεί ότι η περιοχή είχε περάσει μια περίοδο μεγάλης έντασης. Όμως η ουσία ήταν αλλού: η ζωή δεν είχε σταματήσει ούτε στιγμή.
Οι δρόμοι του Ντουμπάι παρέμεναν γεμάτοι. Τα εστιατόρια λειτουργούσαν κανονικά. Τα malls συνέχιζαν να είναι γεμάτα κόσμο. Οι παραλίες, τα ξενοδοχεία, τα επιχειρηματικά meetings, οι πτήσεις, ο τουρισμός, οι επενδύσεις και η καθημερινότητα συνέχιζαν να κινούνται με έναν ρυθμό που θύμιζε περισσότερο μια κοινωνία απόλυτης αυτοπεποίθησης παρά μια περιοχή που για μήνες βρισκόταν υπό απειλή.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο γεωπολιτικό μάθημα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η πραγματική ισχύς ενός σύγχρονου κράτους δεν μετριέται μόνο σε μαχητικά αεροσκάφη, αντιαεροπορικά συστήματα ή βαλλιστικούς πυραύλους. Μετριέται στην ικανότητά του να συνεχίζει να λειτουργεί υπό πίεση. Να μην παραλύει. Να μην καταρρέει ψυχολογικά. Να μην αφήνει τον φόβο να μετατραπεί σε οικονομική και κοινωνική αποσταθεροποίηση.
Αυτό ακριβώς κατάφεραν τα ΗΑΕ.
Για μήνες, η περιοχή βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα νέο είδος πολέμου. Έναν πόλεμο όπου τα drones και οι πύραυλοι δεν στοχεύουν μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις αλλά και την ίδια την ψυχολογία της κοινωνίας. Ο στόχος τέτοιων επιθέσεων δεν είναι απαραίτητα οι καταστροφές. Είναι να διακοπεί η αίσθηση κανονικότητας. Να δημιουργηθεί αβεβαιότητα. Να πληγεί η οικονομία. Να τρομοκρατηθεί ο πληθυσμός. Να σταματήσει η ζωή.
Κι όμως, στο Ντουμπάι συνέβη σχεδόν το αντίθετο.
Τα Εμιράτα έδειξαν ότι μπορούν να απορροφήσουν την πίεση χωρίς να αλλάξουν τον πυρήνα της λειτουργίας τους. Και αυτό είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της σύγχρονης εμιρατινής στρατηγικής: η ανθεκτικότητα δεν εμφανίζεται μετά την κρίση. Είναι ενσωματωμένη μέσα στο ίδιο το μοντέλο του κράτους.
Τα ΗΑΕ δεν λειτουργούν απλώς σαν μια πόλη της Μέσης Ανατολής. Λειτουργούν σαν ένας παγκόσμιος κόμβος που έχει σχεδιαστεί για να παραμένει επιχειρησιακά ενεργός ακόμη και μέσα σε περιόδους ακραίας αστάθειας.
Αυτό δεν αφορά μόνο την αεράμυνα ή τα συστήματα ασφαλείας που βρίσκονται κρυμμένα βαθιά μέσα στην έρημο. Αφορά κάτι βαθύτερο: την ψυχολογία της κοινωνίας, την ταχύτητα του κρατικού μηχανισμού, την ικανότητα διαχείρισης κρίσεων, τη συνεργασία κράτους και ιδιωτικού τομέα και κυρίως τη διατήρηση της εμπιστοσύνης.
Στα ΗΑΕ, η εικόνα της κανονικότητας αποτελεί μέρος της εθνικής ασφάλειας.
Και ίσως γι’ αυτό το Ντουμπάι μοιάζει σήμερα περισσότερο με εικόνα του μέλλοντος παρά με πόλη του παρόντος.
Γιατί ο κόσμος αλλάζει.
Οι γεωπολιτικές ισορροπίες μετασχηματίζονται με ταχύτητα. Οι συγκρούσεις δεν περιορίζονται πλέον μόνο στα πεδία μάχης. Τα drones χαμηλού κόστους, οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς, οι κυβερνοεπιθέσεις και οι υβριδικές απειλές μετατρέπουν τις μεγάλες πόλεις σε πιθανούς στόχους ακόμη και μακριά από το μέτωπο.
Οι κοινωνίες της Δύσης πιθανότατα θα χρειαστεί τα επόμενα χρόνια να μάθουν να λειτουργούν σε περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και διαρκών απειλών. Και τότε το κρίσιμο ερώτημα δεν θα είναι μόνο ποιος διαθέτει τα καλύτερα όπλα, αλλά ποιος διαθέτει την ισχυρότερη κοινωνική και κρατική ανθεκτικότητα.
Ποια χώρα μπορεί να προστατεύσει όχι μόνο τις υποδομές της αλλά και την αίσθηση της κανονικότητας.
Ποια οικονομία μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ενώ γύρω της επικρατεί γεωπολιτική καταιγίδα.
Ποια κοινωνία μπορεί να αντέξει χωρίς να πέσει σε πανικό.
Σε αυτό το επίπεδο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δείχνουν ήδη να λειτουργούν σαν ένα «εργαστήριο» του νέου κόσμου.
Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλες πολυεθνικές, επενδυτικά funds, εταιρείες τεχνολογίας και διεθνείς οργανισμοί συνεχίζουν να επιλέγουν το Ντουμπάι και τα ΗΑΕ ως περιφερειακό ή παγκόσμιο κέντρο δραστηριοτήτων ακόμη και μέσα σε αυτή τη γεωπολιτική θύελλα. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: το κράτος μπορεί να προστατεύσει τη λειτουργία της οικονομίας και της κοινωνίας ακόμη και σε συνθήκες κρίσης.
Αυτό δημιουργεί ένα τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα.
Διότι στον κόσμο που έρχεται, ίσως η πραγματική ισχύς να μην είναι μόνο η στρατιωτική υπεροχή αλλά η δυνατότητα μιας χώρας να διατηρεί ανοιχτά τα αεροδρόμια, γεμάτα τα ξενοδοχεία, ενεργές τις αγορές και ήρεμη την κοινωνία της ενώ γύρω της επικρατεί χάος.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο συμπέρασμα που αποκόμισα από αυτή τη δημοσιογραφική αποστολή στο Ντουμπάι.
Ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν προσπαθούν απλώς να επιβιώσουν σε μια ταραχώδη εποχή.
Προσπαθούν να χτίσουν το μοντέλο του πώς θα λειτουργούν οι επιτυχημένες κοινωνίες μέσα στον ασταθή κόσμο του αύριο.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο στοιχείο της εμιρατινής ανθεκτικότητας. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πιθανότατα δεν θα χρειαστεί να «ανακάμψουν» πραγματικά μετά από μήνες πυραυλικών επιθέσεων, drones και περιφερειακής αστάθειας. Διότι με την ανθεκτικότητα, τον συντονισμό, την αποτελεσματικότητα των κρατικών μηχανισμών και τη δύναμη και την αποτελεσματικότητα της ηγεσίας που επέδειξαν, δεν επέτρεψαν ποτέ στη χώρα να επιβραδύνει πραγματικά. Και ίσως αυτό να αποτελεί το πιο ξεκάθαρο μήνυμα για τον κόσμο του αύριο: ότι η πραγματική νίκη σε μια εποχή υβριδικών απειλών δεν είναι μόνο να αποκρούεις τις επιθέσεις, αλλά να συνεχίζεις να λειτουργείς σαν να μην μπορούν ποτέ να σε σταματήσουν.
