Θανάσης Πετράς
Διεθνής Ανταποκριτής
Chief Editor & Publisher – Diethni.gr
Η στρατηγική σχέση Ελλάδας–Ισραήλ μπορεί να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες ασφάλειας, συνεργασίας και ανάπτυξης στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε μια περιοχή όπου οι συγκρούσεις και η αβεβαιότητα υπονομεύουν διαρκώς τις προοπτικές ευημερίας, η στενότερη σύνδεση των δύο χωρών προσφέρει μια ουσιαστική δυνατότητα: τη συγκρότηση ενός σταθερού άξονα που ενισχύει την ασφάλεια και των δύο και δημιουργεί ευρύτερα οφέλη για την περιοχή. Η αξία αυτής της σχέσης βρίσκεται ακριβώς στον αμοιβαία επωφελή χαρακτήρα της.
Ελλάδα και Ισραήλ είναι δύο ιστορικά έθνη με βαθιές ρίζες στη Μεσόγειο, ισχυρή εθνική συνείδηση και διασπορές που διατηρούν ζωντανούς δεσμούς με την πατρίδα τους. Οι διαφορετικές ιστορικές τους διαδρομές περιλαμβάνουν εμπειρίες διωγμών, ξεριζωμού και αγώνων για εθνική επιβίωση. Αυτή η ιστορική μνήμη μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα αλληλοκατανόησης. Το σταθερότερο θεμέλιο της σύγχρονης συνεργασίας τους, όμως, είναι η σύγκλιση συγκεκριμένων συμφερόντων: η ασφάλεια των κοινωνιών τους, η προστασία κρίσιμων υποδομών, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η οικονομική ανάπτυξη.
Η συμπληρωματικότητα των δύο χωρών δίνει στη σχέση ιδιαίτερο βάθος. Η Ελλάδα προσφέρει τη γεωγραφική της θέση, τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, τη ναυτιλιακή της ισχύ και τη δυνατότητα να λειτουργεί ως κόμβος σύνδεσης της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Το Ισραήλ διαθέτει προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες, σημαντική αμυντική τεχνογνωσία και ένα δυναμικό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας. Η σύνδεση αυτών των πλεονεκτημάτων μπορεί να παράγει αποτελέσματα που καμία από τις δύο χώρες δεν θα μπορούσε να επιτύχει στον ίδιο βαθμό μόνη της.
Για την Ελλάδα, η στενότερη αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ προσφέρει δυνατότητες ενίσχυσης της αποτροπής, αναβάθμισης της εκπαίδευσης και πρόσβασης σε τεχνολογίες κρίσιμες για το σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων. Η ανταλλαγή τεχνογνωσίας, οι κοινές ασκήσεις, η κυβερνοασφάλεια και η προστασία κρίσιμων υποδομών μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά την εθνική ανθεκτικότητα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η προοπτική συμπαραγωγών και συνεργασιών που θα μεταφέρουν γνώση και θα δημιουργήσουν δυνατότητες στην ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Τα οφέλη είναι εξίσου σημαντικά για το Ισραήλ. Μια ισχυρή και ασφαλής Ελλάδα αποτελεί πολύτιμο εταίρο στον μεσογειακό του περίγυρο. Η ελληνική γεωγραφία προσφέρει βάθος στη συνεργασία, δυνατότητες σύνθετης εκπαίδευσης και πρόσβαση σε θαλάσσιες και ευρωπαϊκές διασυνδέσεις. Παράλληλα, η Αθήνα μπορεί να συμβάλει στη διεύρυνση της περιφερειακής συνεργασίας, αξιοποιώντας τους δεσμούς της με ευρωπαϊκές και αραβικές χώρες. Για το Ισραήλ, η σχέση με την Ελλάδα ενισχύει τη σύνδεσή του με ένα ευρύτερο περιβάλλον οικονομικών, διπλωματικών και θεσμικών συνεργασιών.
Η ασφάλεια αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία μπορούν να αναπτυχθούν πολύ περισσότερα. Ενέργεια, εμπόριο, ναυτιλία, τουρισμός, αγροτεχνολογία, διαχείριση υδάτων και επιστημονική έρευνα προσφέρουν πεδία ουσιαστικού κοινού οφέλους. Οι συνεργασίες μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και ερευνητικών κέντρων μπορούν να μετατρέψουν τη στρατηγική σύγκλιση σε επενδύσεις, θέσεις εργασίας και πρακτικές λύσεις. Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας, η πολιτική προστασία και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στις φυσικές καταστροφές είναι ζητήματα που αφορούν άμεσα τις κοινωνίες και των δύο χωρών.
Στον τομέα της ενέργειας και των διασυνδέσεων, η συνεργασία μπορεί να αποκτήσει ευρύτερη περιφερειακή σημασία. Έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης, ψηφιακών υποδομών και μεταφοράς ενέργειας, εφόσον στηρίζονται σε τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα, μπορούν να συνδέσουν στενότερα την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη. Η στρατηγική τους αξία μεγαλώνει όταν υπηρετούν πραγματικές ανάγκες, προσελκύουν επενδύσεις και δημιουργούν κοινό συμφέρον για την ασφαλή λειτουργία τους.
Εδώ βρίσκεται και η ευρύτερη προοπτική της ελληνοϊσραηλινής σχέσης: να λειτουργήσει ως πυρήνας περιφερειακής σταθερότητας. Με τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη συνεργασία με χώρες όπως η Αίγυπτος και η Ιορδανία, μπορεί να ενισχυθεί ένα δίκτυο συνεννόησης γύρω από την ασφάλεια, την ενέργεια, τις υποδομές και το εμπόριο. Όσο περισσότερες χώρες αποκτούν συγκεκριμένο όφελος από τη συνεργασία, τόσο ισχυρότερο γίνεται το κίνητρο για τη διατήρηση της ειρήνης και την αποφυγή νέων κρίσεων.
Για να υπηρετήσει αυτόν τον ρόλο, η σχέση χρειάζεται σαφή προσανατολισμό: σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της κυριαρχίας των κρατών και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. Η ενίσχυση της αποτροπής αποκτά σταθεροποιητική αξία όταν περιορίζει τα περιθώρια εξαναγκασμού και στηρίζει τη διπλωματία. Παράλληλα, η προστασία των αμάχων και η αναζήτηση βιώσιμων πολιτικών λύσεων στις περιφερειακές συγκρούσεις είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για μια ειρήνη με διάρκεια.
Η ωριμότητα μιας στρατηγικής σχέσης φαίνεται και στην ικανότητα των εταίρων να συνομιλούν με ειλικρίνεια, ακόμη και όταν διαφωνούν. Η αμοιβαία εμπιστοσύνη ενισχύεται όταν υπάρχει σταθερότητα στις δεσμεύσεις, κατανόηση των αναγκών ασφαλείας κάθε πλευράς και σεβασμός στην αυτοτέλεια των αποφάσεών της. Έτσι δημιουργείται μια συνεργασία που αντέχει στις πολιτικές αλλαγές και στις πιέσεις της συγκυρίας.
Το ζητούμενο για την Αθήνα και το Ισραήλ είναι να δώσουν σε αυτή τη σχέση συνέχεια, θεσμικό βάθος και μετρήσιμο περιεχόμενο. Χρειάζονται σταθερός στρατηγικός διάλογος, συγκεκριμένοι στόχοι, κοινά προγράμματα και μεγαλύτερη συμμετοχή της επιχειρηματικής και επιστημονικής κοινότητας. Η επιτυχία θα κριθεί από το κατά πόσο η συνεργασία κάνει τις δύο χώρες ασφαλέστερες, τις οικονομίες τους ισχυρότερες και τους πολίτες τους περισσότερο προστατευμένους.
Η Ελλάδα και το Ισραήλ έχουν ισχυρούς λόγους να επενδύσουν το ένα στο άλλο. Μια βαθύτερη στρατηγική εταιρική σχέση μπορεί να ενισχύσει την αποτρεπτική τους ικανότητα, να διευρύνει τις οικονομικές τους προοπτικές και να στηρίξει μια πιο συνεκτική περιφερειακή αρχιτεκτονική συνεργασίας. Μια ασφαλέστερη Ελλάδα ωφελεί το Ισραήλ. Ένα ασφαλέστερο Ισραήλ ωφελεί την Ελλάδα. Και μια σχέση που μετατρέπει αυτή την αμοιβαιότητα σε κοινά έργα και σταθερές δεσμεύσεις μπορεί να ωφελήσει ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
