Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά Ευρωπαίων συμμάχων του NATO, κατηγορώντας τους ότι δεν στήριξαν την Ουάσινγκτον κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη κοινή εμφάνιση με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, στο Οβάλ Γραφείο.
«Μας άφησαν μόνους. Δεν χρειαζόμασταν καθόλου βοήθεια σε αυτό. Τους ισοπεδώσαμε κυριολεκτικά μέσα στην πρώτη εβδομάδα, αλλά θα ήταν ωραίο αν είχαν πει “θα θέλαμε να βοηθήσουμε”. Δεν το χρειαζόμασταν καν, αλλά θα ήταν ωραίο να το είχαν πει. Δεν το είπαν», δήλωσε ο Τραμπ, αναφερόμενος στο Ιράν και στην απουσία ουσιαστικής πολιτικής ή στρατιωτικής στήριξης από πλευράς συμμάχων.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν περιορίστηκε σε γενικές αιχμές, αλλά κατονόμασε συγκεκριμένες χώρες, εκφράζοντας ανοιχτά τη δυσαρέσκειά του για τη στάση βασικών ευρωπαϊκών κρατών. «Απογοητεύτηκα. Απογοητεύτηκα από το Ηνωμένο Βασίλειο – τώρα εκείνος έφυγε», είπε, αναφερόμενος εμμέσως στον Κιρ Στάρμερ. «Απογοητευτήκαμε από την Ιταλία, απογοητευτήκαμε από τη Γερμανία, από τη Γαλλία, απογοητευτήκαμε από τους περισσότερους».
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν για την Ισπανία, την οποία παρουσίασε ως παράδειγμα συμμάχου που επωφελείται από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας χωρίς να αναλαμβάνει αντίστοιχο βάρος. «Η Ισπανία είναι τρομερή, ακόμη και από τη δική σου σκοπιά», είπε απευθυνόμενος στον Ρούτε. «Δεν θέλουν να πληρώσουν τίποτα, νομίζουν ότι είναι σε δωρεάν διαδρομή. Η Ισπανία δεν είναι καλή ομάδα, καθόλου καλή ομάδα».
Οι δηλώσεις Τραμπ έρχονται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για τη Συμμαχία, καθώς ο Ρούτε επιχειρεί να περιορίσει τις τριβές ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και τους Ευρωπαίους ενόψει της επόμενης συνόδου κορυφής του NATO. Ο γενικός γραμματέας επιχείρησε να απαντήσει εμμέσως στις αιτιάσεις του Αμερικανού προέδρου, υπογραμμίζοντας ότι ευρωπαϊκές βάσεις χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς από αμερικανικά αεροσκάφη κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, παρουσιάζοντας αυτό ως ένδειξη συμμαχικής συνεισφοράς.
Ωστόσο, η τοποθέτηση αυτή δεν φάνηκε να κατευνάζει τον Τραμπ, ο οποίος επέμεινε ότι η ουσία δεν ήταν αν οι ΗΠΑ αξιοποίησαν ευρωπαϊκές υποδομές, αλλά ότι οι σύμμαχοι δεν στάθηκαν πολιτικά και στρατηγικά στο πλευρό της Ουάσινγκτον σε μια κρίσιμη στιγμή.
Το επεισόδιο αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το βαθύ ρήγμα που έχει ανοίξει στο εσωτερικό της Συμμαχίας γύρω από τη Μέση Ανατολή, το Ιράν και το εύρος της ευρωπαϊκής στήριξης προς τις αμερικανικές στρατιωτικές επιλογές. Παράλληλα, επιβεβαιώνει ότι ο Τραμπ συνεχίζει να αντιμετωπίζει το NATO όχι μόνο ως αμυντική συμμαχία, αλλά και ως μηχανισμό κατανομής πολιτικού και οικονομικού κόστους, στον οποίο –κατά την άποψή του– πολλοί Ευρωπαίοι εξακολουθούν να «επιβαίνουν δωρεάν».
Σε πολιτικό επίπεδο, η δημόσια στοχοποίηση χωρών όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και κυρίως η Ισπανία ενισχύει την αίσθηση ότι η δεύτερη θητεία Τραμπ κινείται προς μια ακόμη πιο συναλλακτική και απαιτητική προσέγγιση απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους, συνδέοντας ευθέως τη στρατιωτική προστασία των ΗΠΑ με την προθυμία των εταίρων να ακολουθούν την αμερικανική γραμμή σε περιφερειακές συγκρούσεις.
Το μήνυμα του Λευκού Οίκου ήταν σαφές: για τον Τραμπ, η συμμαχική αλληλεγγύη δεν κρίνεται μόνο από τις αμυντικές δαπάνες ή τη χρήση βάσεων, αλλά από την πολιτική βούληση να σταθεί κανείς στο πλευρό των ΗΠΑ όταν η Ουάσινγκτον επιλέγει στρατιωτική αναμέτρηση.
