Έντονη ανησυχία εξέφρασε το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ για τις πρώτες αποχωρήσεις κρατών από τη Σύμβαση της Οτάβα, προειδοποιώντας ότι η διεθνής τάση επαναφοράς των ναρκών κατά προσωπικού απειλεί να υπονομεύσει δεκαετίες προόδου στον τομέα του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Κατά τη διάρκεια της 19ης συνεδρίασης της 62ης Συνόδου του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στη Γενεύη, όπου παρουσιάστηκε η έκθεση του Ύπατου Αρμοστή για τις νάρκες κατά προσωπικού, η Διευθύντρια του Γραφείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, Peggy Hicks, δήλωσε:
«Για πρώτη φορά γίναμε μάρτυρες αποχωρήσεων από τη Σύμβαση της Οτάβα και κράτους-μέλους που γνωστοποίησε την αναστολή των υποχρεώσεών του βάσει της Συνθήκης. Οι εξελίξεις αυτές συνοδεύονται από αυξανόμενες καταγγελίες για πρόσφατη χρήση ναρκών κατά προσωπικού τόσο από κρατικούς όσο και από μη κρατικούς ένοπλους φορείς, καθώς και από αναφορές για παραγωγή, αποθήκευση και μεταφορά τέτοιων ναρκών από κράτη.»
Η ίδια χαρακτήρισε τις εξελίξεις «ιδιαίτερα ανησυχητικές», προσθέτοντας:
«Η ασφάλεια δεν ενισχύεται εγκαταλείποντας τους διεθνείς κανόνες. Ενισχύεται με την τήρησή τους.»
Οι πρώτες αποχωρήσεις από τη Σύμβαση
Οι δηλώσεις έγιναν λίγους μήνες μετά την κοινή ανακοίνωση των υπουργών Άμυνας της Πολωνίας, της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, οι οποίοι στις 18 Μαρτίου 2025 γνωστοποίησαν την πρόθεσή τους να αποχωρήσουν από τη Σύμβαση της Οτάβα.
Στην κοινή τους δήλωση υποστήριξαν ότι το περιβάλλον ασφαλείας στην ανατολική πτέρυγα του NATO έχει επιδεινωθεί σημαντικά εξαιτίας της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, τονίζοντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις τους πρέπει να διατηρούν «ευελιξία και ελευθερία επιλογής» όσον αφορά τη χρήση νέων οπλικών συστημάτων για την ενίσχυση της αποτροπής.
Παράλληλα, διαβεβαίωσαν ότι, ακόμη και εκτός της Σύμβασης, θα συνεχίσουν να τηρούν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία των αμάχων κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων.
Αυξανόμενη ανησυχία στον ΟΗΕ
Η έκθεση του Ύπατου Αρμοστή επισημαίνει ότι, πέρα από τις αποχωρήσεις από τη Σύμβαση, αυξάνονται οι αναφορές για χρήση, παραγωγή, αποθήκευση και μεταφορά ναρκών κατά προσωπικού από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες.
Οι αξιωματούχοι του ΟΗΕ προειδοποιούν ότι οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να αποδυναμώσουν ένα από τα σημαντικότερα καθεστώτα ελέγχου συμβατικών όπλων που δημιουργήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες, αυξάνοντας τους κινδύνους για τους αμάχους σε περιοχές συγκρούσεων.
Η Σύμβαση της Οτάβα, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 1999, απαγορεύει τη χρήση, την παραγωγή, την αποθήκευση και τη μεταφορά ναρκών κατά προσωπικού, ενώ υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα κράτη να καταστρέψουν τα αποθέματά τους και να αποναρκοθετήσουν τις μολυσμένες περιοχές. Οι πρόσφατες αποχωρήσεις αποτελούν ένα πρωτοφανές γεγονός στην ιστορία της Συνθήκης και έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στους διεθνείς οργανισμούς και στις ανθρωπιστικές οργανώσεις.
