Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Όταν ο Ζίζεκ μίλησε για τον Μαντέλα

  /   28/12/2013  /   Σχόλια

mantela zizek

Ο Σλοβένος φιλόσοφος Σλάβοι Ζίζεκ σε άρθρο του στην Guardian πριν λίγο καιρό, μίλησε για τον πρόσφατα αποθανόντα Νέλσον Μαντέλα. Με τον Ζίζεκ το θέμα δεν είναι ποτέ να πάρεις απάντηση στις ερωτήσεις σου, να συμφωνήσεις ή να διαφωνήσεις με τις μαρξιστικές καταβολές του, αλλά να προβληματιστείς και να κάνεις αυτοκριτική. Είναι ο μόνος τρόπος να εκτιμήσει κάποιος την πολιτική του σκέψη και συνεισφορά.

Ο Ζίζεκ έκανε μια σαφή διάκριση ανάμεσα στον Μαντέλα ως κοινωνικό ακτιβιστή και τον Μαντέλα ως πολιτικό για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η μεν πρώτη ιδιότητα στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία στην συνείδηση του κόσμου, η δε δεύτερη όμως απέτυχε. Ήταν μια απαραίτητη διάκριση που επιχείρησε ο Ζίζεκ για να σπάσει αυτή την νόρμα που θέλει τον Μαντέλα σχεδόν άγιο και αψεγάδιαστο.

Ο Μαντέλα ήταν ο άνθρωπος που μετά από 28 χρόνια φυλάκισης μπορούσε απλά υψώνοντας την γροθιά του να βυθίσει την Ν.Αφρική σε εμφύλιο αλλά δεν το έκανε. Διάλεξε τον δρόμο της συμφιλίωσης, της αγνής συνύπαρξης λευκών-μαύρων. Έγινε το σύμβολο της ειρηνικής αντίστασης κατά του Απαρτχάιντ και οι Δυτικοί τον θαύμασαν για αυτό. Η ηγετική του προσωπικότητα ήταν ο λόγος που βασικά κοινωνικά δικαιώματα κατακτήθηκαν χωρίς βία. Υπήρξε ο άνθρωπος που επανασύστησε τους Αφρικανούς στους Δυτικούς.

Τα τεράστια κοινωνικά επιτεύγματα του όμως, υπερκάλυψαν κάθε άλλο πεδίο ανάλυσης, όπως αυτό της πολιτικής του, γιατί ας μην ξεχνάμε ότι ο Μαντέλα διετέλεσε πρόεδρος της Ν.Αφρικής από το 1994 ως το 1999 και αφού αποτέλεσε πολιτικός αντιπρόσωπος θα πρέπει και το πολιτικό του έργο να κριθεί με το ίδιο ζήλο όπως και η κοινωνική προσφορά του.

Ο Ζίζεκ πολύ εύστοχα παρατηρεί ότι από όλο αυτό το εορταστικό κλίμα αγιοποίησης του Μαντέλα λείπουν δυο βασικοί παράμετροι: η κατάληξη της υπόσχεσης βελτίωσης των οικονομικοκοινωνικών συνθηκών διαβίωσης του μαύρου πληθυσμού πριν και μετά το Απαρτχάιντ και ο τρόπος που ο ίδιος ο Μαντέλα παραιτήθηκε σταδιακά από την υπόσχεση για μεγαλύτερη κοινωνική και οικονομική δικαιοσύνη. Οι δυο αυτές παράμετροι συνιστούν μερική αποτυχία. Ο Μαντέλα μπόρεσε να συσπειρώσει τον ετερόκλητο ιδεολογικά μαύρο πληθυσμό (περισσότερα εδώ) στηριζόμενος στη βάση του μοναδικού κοινωνικού αιτήματος που ένωνε όλους: την κοινωνικά αξιακή εξίσωση λευκών-μαύρων. Εκεί ακριβώς τελειώνουν οι δυνατότητες του όμως. Από εκεί και πέρα αρχίζουν οι πραγματικές αποφάσεις που αφορούν την κοινωνική και οικονομική επιβίωση της μεταμορφωμένης Ν.Αφρικής.

mantelaΟ Μαντέλα ως ριζοσπαστικός αριστερών πεποιθήσεων, εγγυητής της καταπολέμησης των οικονομικών αντιθέσεων και κυρίαρχος φορέας κοινωνικής αλλαγής αρχίζει, υπό το πρίσμα της διεθνούς πραγματικότητας, να συμβιβάζεται και να αποκηρύσσει παλιότερες πεποιθήσεις του. Ο Ζίζεκ δικαιολογεί τον Μαντέλα λέγοντας ότι τότε ο δρόμος προς τον σοσιαλισμό δεν ήταν η λύση και δεν φάνταζε ως τέτοια. Ο Μαντέλα έλεγε ότι είναι ένας «απλός άνθρωπος που έγινε πολιτικός ηγέτης λόγω εξαιρετικών καταστάσεων». Ο ίδιος δεν αγαπούσε το ίδιο τον κοινωνικό ακτιβισμό με την πολιτική. Δεν ξαναέβαλε υποψηφιότητα για πρόεδρος ενώ μπορούσε και αφιερώθηκε στο τεράστιο φιλανθρωπικό του έργο. Βέβαια θα ήταν πραγματική απληστία να απαιτήσουμε περισσότερα από αυτόν τον άνθρωπο που την ηθική και κοινωνική του δράση ο ίδιος ο Ζίζεκ χαρακτηρίζει αδιαμφισβήτητη. Τα προβλήματα όμως παραμένουν στην Ν.Αφρική και μετά τον θάνατο του Αφρικανού ηγέτη. Το να ταυτίζουμε αυτόματα την επιτυχία του ανθρώπου Μαντέλα ως φορέα ανθρωπιστικής αλλαγής με την αμφιλεγόμενη επιτυχία στις πολιτικές που ακολούθησε, είναι ένα στρεβλωτικό ευφυολόγημα που είναι ταυτόχρονα και επικίνδυνο γιατί υποβαθμίζει το ενδιαφέρον για τις σημερινές συνθήκες της Ν.Αφρικής και μονοπωλεί την δημοσιότητα με την θεματική «άνθρωπος Μαντέλα» .

Ο Ζίζεκ παρά τις ιδεολογικές του αντιλήψεις, με τις οποίες κάποιος μπορεί να διαφωνεί ή συμφωνεί, βγάζει στην επιφάνεια την ιδεολογική σύνδεση « κοινωνικός ακτιβισμός Μαντέλα-επιτυχημένη μεταΑπαρτχάιντ Ν.Αφρική» που έχει εγγραφεί στην συνείδηση πολλών και μας καλεί να προβληματιστούμε ως προς την προώθηση της Δημοκρατίας και την πραγματική βελτίωση των συνθηκών ζωής στην Αφρικανική ήπειρο συνολικά. Η εμβληματική φιγούρα του Μαντέλα πρέπει να είναι η αφετηρία και όχι το τέλος της πολιτικής μας σκέψης για το μέλλον της Αφρικής

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]