Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Γεωπολιτική

  /   25/02/2013  /   Σχόλια

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Γεωπολιτική

Οι εφαρμογές των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και οι τεχνολογικές επιπτώσεις τους που παρακολουθούμε τα τελευταία χρόνια μπορούν να συγκριθούν μόνο με την βιομηχανική επανάσταση στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. Η μετάβαση σε διάφορες καθοριστικές μορφές ενέργειας, από ατμό σε άνθρακα και στην συνέχεια σε πετρέλαιο και στις μέρες μας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δημιούργησε εξελίξεις όχι μόνο σε οικονομικό αλλά και σε πολιτικό επίπεδο.

Δεν είναι τυχαίο που όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, τόσο μεμονωμένα όσο και σε συνολικό επίπεδο σαν ΕΕ, δημιούργησαν σειρά από διατάξεις για την άντληση σημαντικών επενδυτικών κεφαλαίων για τις ΑΠΕ και για την καθιέρωση νέων κανόνων στις πολιτικές αποφάσεις (βασική έκφραση των οποίων είναι η δέσμευση για την παραγωγή του 20% της συνολικής παραγόμενης renewable energyενέργειας στην ΕΕ μέχρι το 2020 από ΑΠΕ). Στην περίπτωση κρατών με μεγάλη ενεργειακή ζήτηση όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης και των εξοπλιστικών τους προγραμμάτων ώστε να επενδύσουν σε οπλικά συστήματα λιγότερο εξαρτώμενα από τα συμβατικά καύσιμα και για να εξασφαλίσουν την ασφάλεια των υπαρχουσών συμβατικών πηγών ενέργειας. Στο πολιτικό πεδίο επίσης, η αποκέντρωση των ΑΠΕ σε διάφορες περιοχές δίνει δύναμη στις τοπικές εξουσίες και δημιουργεί ένα ιδιότυπο δημοκρατικό σύστημα με λιγότερο μακροχρόνια εξάρτηση από την κεντρική κυβέρνηση. Από την αντίθετη όχθη, οι κεντρικοί οργανισμοί παραγωγής και διανομής ενέργειας που είναι κυρίως κρατικοί φορείς δεν επιθυμούν να χάσουν την μονοπωλιακή τους θέση στον χώρο και προβάλλουν σειρά εμποδίων στην ανάπτυξη των ΑΠΕ. Στο σημείο αυτό υπάρχει η κυβερνητική παρέμβαση που θα πρέπει να εξισορροπήσει αυτές τις τάσεις.

Από εξωτερική γεωπολιτική άποψη οι χώρες που σήμερα επενδύουν σε ΑΠΕ θα έχουν σημαντικό γεωπολιτικό ρόλο στο μέλλον. Το διπολικό μοντέλο όπου από την μία μεριά υπάρχουν οι ΗΠΑ και από την άλλη οι υπόλοιπες χώρες στην γεωπολιτική σκακιέρα της ενέργειας αρχίσει πλέον να φθίνει. Μερικοί εκτιμούν ότι το μοντέλο αυτό θα διευρυνθεί με την συμμετοχή και της Κίνας στην άλλη όχθη ή μάλλον θα γίνει ένα πολυπολικό μοντέλο όπου η δύναμη θα κατανέμεται πιο ισοδύναμα μεταξύ των διαφόρων κρατών και που θα οφείλεται στα γεωπολιτικά αποτελέσματα από την χρήση των ΑΠΕ.

Από γεωπολιτικής άποψης υπάρχουν σειρά από θέματα. που αφορούν τον γεωγραφικό παράγοντα στο θέμα των ευκαιριών και των περιορισμών σε διάφορες περιοχές. Η κοινή ανάπτυξη τεχνολογιών για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δημιουργεί δεσμούς μεταξύ διαφόρων χωρών ανάλογους με εκείνους της συμβατικής ενέργειας και των διαφόρων ενεργειακών αγωγών. Οι χώρες που εκμεταλλεύονται σε μέγιστο βαθμό τις ευκαιρίες και περιορίζουν τα διάφορα εμπόδια θα είναι εκείνες που θα έχουν ρόλο στην νέα γεωπολιτική σκηνή. Σημαντικός παράγοντας επίσης είναι το είδος των φυσικών πηγών στις οποίες γίνεται εκμετάλλευση για παραγωγή ενέργειας: ανάλογα με την μορφή της φυσικής πηγής (ήλιος, αέρας, κύματα) προκύπτουν νέα χαρακτηριστικά για την παραγωγή ενέργειας.

Ηλιακή Ενέργεια

Στο βόρειο ημισφαίριο, χώρες όπως ο Καναδάς, η Ρωσία και οι Σκανδιναβικές χώρες δεν θα έχουν μεγάλη δύναμη σε αυτόν τον τομέα. Η Μέση Ανατολή φαίνεται να διατηρεί την θέση της σαν παραγωγός ενέργειας με πρωτοπόρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου υπάρχει και το πρόγραμμα Masdar Initiative για την δημιουργία της πρώτης πόλης με μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Σημαντικές επενδύσεις έχουν γίνει στο Μαρόκο: η χώρα αναμένεται το 2020 να καλύπτει το 20% των ενεργειακών της αναγκών από ηλιακή ενέργεια. Ενδιαφέρουσα είναι η προσπάθεια για την διασύνδεση της Ευρώπης με την βόρεια Αφρική και την Μέση Ανατολή για την ηλιακή ενέργεια.

Αιολική Ενέργεια

Wind EnergyΤο μεγαλύτερο αιολικό δυναμικό εμφανίζεται στην θάλασσα όπου και τελευταία αναπτύσσονται με εκρηκτικούς ρυθμούς τα θαλάσσια αιολικά πάρκα πηγαίνοντας όλο και σε μεγαλύτερα βάθη όπου η ένταση του ανέμου είναι ισχυρότερη. Για να είναι οικονομικά βιώσιμη μια επένδυση σε αιολική ενέργεια θα πρέπει να έχουμε ταχύτητα ανέμου της τάξεως των 7 m/s. Οι χώρες που βρίσκονται στον Ισημερινό (κεντρική Αμερική, κεντρική Αφρική και Ινδονησία) είναι στην ασθενέστερη θέση ενώ αντίθετα σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι Σκανδιναβικές χώρες και μερικές περιοχές στην Μεσόγειο (συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών νησιών) έχουν σημαντικό αιολικό δυναμικό. Το γεγονός ότι οι βόρειες χώρες έχουν σημαντικό αιολικό δυναμικό προέτρεψε την Ευρωπαϊκή Ένωση να χρηματοδοτήσει το δίκτυο διασύνδεσης υπεράκτιων αιολικών ενεργειακών πάρκων.

Η επόμενη μέρα

Συγκριτικά με την γεωπολιτική της συμβατικής ενέργειας, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας είναι πιο αποκεντρωμένες με αποτέλεσμα να ενεργοποιούν περισσότερο τοπικούς παράγοντες σε αντίθεση με τις κεντρικά ελεγχόμενες συμβατικές μορφές ενέργειας. Σε επίπεδο κρατών, οι ΗΠΑ και η Κίνα αλλά και μερικά ευρωπαϊκά κράτη όπως η Γερμανία φαίνεται ότι έχουν επενδύσει σημαντικά στις ΑΠΕ και θα έχουν κύριο λόγο στον μελλοντικό γεωπολιτικό χάρτη. Χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, που είχαν κύριο ρόλο στην γεωπολιτική της συμβατικής ενέργειας χάνουν έδαφος έναντι νέων κρατών με ισχυρή θέση στις ΑΠΕ και στα κρίσιμα υλικά που τις υποστηρίζουν. Και, φυσικά, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργούνται μεγάλα προγράμματα διασύνδεσης μεταξύ χωρών με σκοπό να αυξήσουν την ασφάλεια της ενεργειακής προμήθειας και να μειώσουν την εξάρτηση από συμβατικά καύσιμα, με ό, τι αυτό ευλόγως συνεπάγεται.

                                                                 .

// Ο Δρ. Νικήτας Νικητάκος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου στο Τμήμα Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών στην Χίο. Το παρόν κείμενο αποτελεί επιλογή αποσπασμάτων από άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs. 

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]