Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

NYTimes: Είμαστε ακόμη όλοι όμηροι των τραπεζών

  /   27/08/2013  /   Σχόλια

Bank Hostages

 

Σχεδόν πέντε έχουν περάσει από τη χρεοκοπία της Lehman Brothers που πυροδότησε την παγκόσμια οικονομική κρίση, κι όμως δεν είμαστε πιο ασφαλείς. Τεράστιες, δαιδαλώδεις και αδιαφανείς τράπεζες συνεχίζουν να παίρνουν τεράστια ρίσκα και να θέτουν σε κίνδυνο την οικονομία.

Από τη Ουάσινγκτον ως το Βερολίνο, τραπεζικοί λομπίστες έχουν μπλοκάρει τις μεταρρυθμίσεις σε κάθε βήμα. Οι προσπάθειες τους για παρεμπόδιση και αγορά επιρροής δεν είναι περίεργες. Όμως είναι ντροπή το πόσο εύκολα οι παγκόσμιοι ηγέτες έχουν υπαναχωρήσει, το πόσο εύκολα τα διδάγματα της κρίσης έχουν ξεχαστεί.

Αφήστε όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες και εστιάστε σε έναν απλό κανόνα: δεν θα έχουμε ποτέ ένα ασφαλές και υγιές χρηματοπιστωτικό σύστημα αν οι τράπεζες δεν αναγκαστούν να βασιστούν πολύ περισσότερο σε λεφτά από τους ιδιοκτήτες και μετόχους τους για να χρηματοδοτήσουν τα δάνεια και τις επενδύσεις τους.

Οι πολιτικοί και οι τεχνοκράτες που χαράσσουν πολιτική μοιάζουν, στην επιφάνεια να παίρνουν κάποιες πρωτοβουλίες για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Τον Ιούνιο, πχ μια επιτροπή τραπεζικών εποπτικών αρχών συνεκλήθη και συζήτησε λύσεις για να αντιμετωπιστεί περαιτέρω το πρόβλημα της υπερβολικής μόχλευσης των τραπεζών. Στις ΗΠΑ, ο Ομπάμα κατέκρινε την αργοπορία στην εφαρμογή του περίφημου νόμου Ντοντ-Φρανκ που είχε σκοπό να αποκλείσει το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης αλλά απέφυγε τις περισσότερες δύσκολες αποφάσεις.

Μη σας ξεγελάει όμως η έντονη δραστηριότητα. Οι προτεινόμενες νομοθεσίες είναι ανεπαρκείς.

Από τη Ουόλ Στριτ ως το Σίτι του Λονδίνου ακούγονται οι ίδιες φωνές διαμαρτυρίας: το να απαιτήσεις από την τράπεζα να βασίζεται λιγότερο στο δανεισμό θα πλήξει τη δυνατότητά της να δανείζει σε επιχειρήσεις και άτομα. Οι τραπεζίτες λένε λοιπόν ψευδώς πως το κεφάλαιο (λεφτά που δεν έχουν δανειστεί) είναι χρήματα που κάθονται άπραγα σε ένα θησαυροφυλάκιο. Στην πραγματικότητα, απλά θέλουν να ποντάρουν περισσότερα στις παρτίδες πόκερ που παίζουν, ενώ φυσικά θέτουν σε κίνδυνο τους φορολογούμενους πολίτες.

Όταν καταθέτουμε χρήματα σε μια τράπεζα, ουσιαστικά της δίνουμε δάνειο. Η JPMorgan Chase, η μεγαλύτερη τράπεζα στις ΗΠΑ, έχει 2,4 τρισ. δολάρια σε assets και χρέη 2,2 τρισ (1,2 σε καταθέσεις και 1 σε άλλης φύσεως χρέη). Επέζησε από την κρίση αλλά καμία τράπεζα που είναι τόσο βαριά χρεωμένη μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά ασφαλής. Ειδικά όταν χάνει λεφτά σε χρόνο μηδέν, όπως πέρυσι που έχασε άμεσα 6 δισ. σε μια μνημειωδώς κακή επένδυση

Το ρίσκο, όταν παίρνεται σωστά, μπορεί να γίνει καταλύτης για την καινοτομία και την ανάπτυξη. Αλλά έξω από τον τραπεζικό τομέα, υγιείς επιχειρήσεις σπάνια έχουν χρέος που αντιστοιχεί σε περισσότερο από 70 τοις εκατό των assets τους. Συχνά μάλιστα το ποσοστό αυτό είναι αισθητά χαμηλότερο.

Αντιθέτως, οι τράπεζες παραδοσιακά έχουν χρέη σε ποσοστό μεγαλύτερο από 90 τοις εκατό των assets τους. Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία που υπαγορεύει η Βασιλεία ΙΙΙ, που σκοπό υποτίθεται πως έχει τη θωράκιση της παγκόσμιας οικονομίας, το ποσοστό αυτό θα μπορεί να φτάνει μέχρι το 97 τοις εκατό!

Αν το ρευστό που διαθέτει η ίδια η τράπεζα ανέρχεται σε μόλις 5 τοις εκατό των assets της, ακόμα και μια πτώση της αξίας των assets της κατά 2 τοις εκατό θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα bank run. Πιστωτές θα αρνηθούν να της χορηγήσουν νέα δάνεια, αναγκάζοντας την τράπεζα να σταματήσει να δίνει δάνεια ή να πουλήσει τα assets της υπό συνθήκες πανικού. Αν πολλές τράπεζες το πάθουν αυτό ταυτόχρονα, το αποτέλεσμα θα είναι (άλλη μια) συστημική κρίση.

Συνετές τράπεζες δεν θα δάνειζαν σε δανειζομένους σαν τις ίδιες, εκτός αν κάποιος άλλος εγγυάτο το ρίσκο. Αλλά οι ασφαλισμένοι καταθέτες και οι πιστωτές που αναμένουν πως θα πληρωθούν από τις αρχές, αν όχι από την τράπεζα, δέχονται να δανείζουν στις τράπεζες με ελκυστικούς όρους, ενώ οι φορολογούμενοι επωμίζονται τους κινδύνους.

Έχει αποδειχθεί επανειλημμένως πως οι τράπεζες έχουν γιγαντωθεί τόσο πολύ που είναι αδύνατο να ελεγθούν επαρκώς από τις αντίστοιχες αρχές. Αν καλούνταν όμως να απορροφήσουν οι ίδιες τις ζημιές τους, δεν θα  είχε σημασία αυτό το πρόβλημα, καθώς οι τράπεζες θα είχαν τεράστιο κίνητρο να χειρίζονται πιο συνετά τα ρίσκα τους και να παίρνουν πιο σωστές επενδυτικές αποφάσεις.

Το ‘παραμύθι’ που πούλαγαν τα τελευταία χρόνια στον κόσμο οι τράπεζες και οι πολιτικοί έλεγε πως δεν πείραζε να δανείζονται πολλά λεφτά οι τράπεζες γιατί ήξεραν να διαχειρίζονται τα ρίσκα τους και οι εποπτικές αρχές ήξεραν να τα μετρούν και να τα αξιολογούν. Οι δύο αυτοί ψευδείς ισχυρισμοί κατέρρευσαν θεαματικά το 2008, με δραματικές συνέπειες σε παγκόσμια κλίμακα.

Όμως οι πολιτικοί δεν φαίνεται να έμαθαν τίποτα από αυτό.

// Ο Anat R. Admati είναι καθηγητής οικονομικών στο Stanford Graduate School of Business

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]