Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Ο Νέλσον Μαντέλα και το μέτρο του ηγέτη

  /   09/12/2013  /   Σχόλια

Προσωπογραφία του Μαντέλα από τον Paul Lovering

Η ειρηνική μεταμόρφωση της Νοτίου Αφρικής, από χώρα όπου ο ρατσισμός ήταν θεσμοθετημένος και η λευκή μειοψηφία στερούσε από τη μαύρη πλειοψηφία βασικά δικαιώματα, σε χώρα-υπόδειγμα της εθνικής συμφιλίωσης, με ένα από τα πιο προοδευτικά Συντάγματα στον κόσμο, είναι από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα του περασμένου αιώνα. Αυτό το θαύμα είναι, σε μεγάλο βαθμό, έργο του Νέλσον Μαντέλα. Δεν ήταν μόνος του στον αγώνα εναντίον του απαρτχάιντ – πολλοί μαύροι συναγωνιστές του φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, δολοφονήθηκαν και αρκετοί λευκοί συμμετείχαν στον αγώνα. Αλλά ο Νέλσον Μαντέλα ήταν αυτός που έπαιξε τον καθοριστικό ρόλο στην πιο δραματική στιγμή της Νοτίου Αφρικής, αυτός που συνέβαλε τα μέγιστα στο να αποφευχθεί φυλετικός πόλεμος.

Το τι έγινε είναι γνωστό. Η επιλογή του Μαντέλα να επιδιώξει τη συμφιλίωση και τη συγχώρεση είναι ο λόγος που ο άνθρωπος ο οποίος πέρασε 28 χρόνια στη φυλακή έγινε ίνδαλμα και παγκόσμιο σύμβολο της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και του αγώνα υπέρ της δημοκρατίας. Οταν αποφυλακίστηκε το 1990, δεν επέλεξε τον δρόμο της βίας, όπως το 1961, όταν αυτός και οι σύντροφοί του, αγανακτισμένοι από τη βίαιη καταστολή του ειρηνικού τους αγώνα για ισότητα, ίδρυσαν τη στρατιωτική πτέρυγα του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου. Η επιλογή της συμφιλίωσης οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στον χαρακτήρα του, στην ηγετική στόφα του ανδρός και στην επιρροή που ασκούσε στα άλλα ηγετικά στελέχη του αγώνα εναντίον του απαρτχάιντ, στον λαό της Νοτίου Αφρικής αλλά και στους λευκούς που κυβερνούσαν.

Ενας άλλος μεγάλος άνδρας της Νοτίου Αφρικής, ο αρχιεπίσκοπος της Αγγλικανικής Εκκλησίας Ντέσμοντ Τούτου, έθεσε το φαινόμενο Μαντέλα στην ιστορική του διάσταση σε άρθρο του στον Guardian την Παρασκευή. «Οποιος γίνεται ηγέτης, οπουδήποτε στον κόσμο, γνωρίζει ότι υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης. Και πρέπει να ρωτάει τον εαυτό του: ποια είναι η θέση μου;» Ο Μαντέλα είναι πλέον το μέτρο σύγκρισης για κάθε ηγέτη. Τι είχε μέσα του ο άνθρωπος αυτός και ποιες οι συνθήκες που τον έκαναν να πράξει όπως έπραξε;

Ο ίδιος ο Νέλσον Μαντέλα ήταν ιδιαίτερος άνθρωπος. Ηταν από βασιλική γενιά αλλά Αγγλος δικαστής είχε στερήσει από τον πατέρα του τις εξουσίες του όταν αυτός αντιστάθηκε στο αποικιοκρατικό καθεστώς. Ο μικρός Μαντέλα παρακολουθούσε τον τρόπο που ο θείος του κυβερνούσε τη φυλή, αλλά πήγε και σε χριστιανικό σχολείο. Πίστευε ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, ότι οι μαύροι της Νοτίου Αφρικής δεν ήταν κατώτεροι των λευκών, δεν είχε σύνδρομο κατωτερότητας. Σπούδασε και εργάστηκε ως δικηγόρος, προσφέροντας από νωρίς υπηρεσίες σε ανθρώπους που αδικούνταν από το καθεστώς. Το γεγονός ότι ήταν και ερασιτέχνης πυγμάχος βοήθησε ακόμη περισσότερο να αναπτύξει την αυτοπεποίθησή του σε μια χώρα όπου οι διαφορές συχνά λύνονται με δυναμικό τρόπο.

Η φυσική δύναμη, σε συνδυασμό με την ευφράδεια του δικηγόρου, του επέτρεπε να είναι και τολμηρός και γενναιόδωρος, υπερήφανος και αποφασισμένος. Ετσι, δεν δίστασε να αντισταθεί στο καθεστώς των λευκών, παρά τους πολλούς κινδύνους που αυτό συνεπαγόταν. Δικαζόμενος για «εσχάτη προδοσία», δήλωσε ότι ήταν «έτοιμος να πεθάνει εάν χρειαστεί» για μια δημοκρατική Ν. Αφρική. Στα χρόνια της φυλακής ανέπτυξε τις σκέψεις του πάνω στη δημοκρατία και την ελευθερία. Είναι ενδεικτικό ότι στη φυλακή ο Μαντέλα και οι σύντροφοί του ανέβασαν την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, όπως μας έχει πει ο φίλος του και για χρόνια σύνδεσμός του με τον υπόλοιπο κόσμο, ο δικηγόρος Γιώργος Μπίζος. Επίσης, τα χρόνια της φυλακής κράτησαν τον Μαντέλα μακριά από την αυξανόμενη βία μέσα στη χώρα· η απουσία του και η αίσθηση ότι ήταν παρών αλλά αόρατος, του προσέδωσαν μια σχεδόν μυστικιστική δύναμη. Εμεινε αμόλυντος, μακριά από τους κινδύνους, τις τριβές και τους συμβιβασμούς της καθημερινότητας.

Ετσι, όταν το καθεστώς των λευκών είδε ότι η καταστολή ήταν αδιέξοδη, είχε έναν αξιόπιστο συνομιλητή να διαπραγματευθεί την παράδοση της εξουσίας. Και οι μαύροι είχαν ένα θρύλο, ένα γίγαντα του αγώνα να τους εκπροσωπεί. Οι συνομιλίες δεν ήταν εύκολες και ο Μαντέλα απέρριψε προτάσεις να αποφυλακιστεί χωρίς όμως να απελευθερωθεί ο λαός του. Οταν, επιτέλους, επετεύχθη η συμφωνία, και οι δύο πλευρές ήταν έτοιμες να κάνουν την προσπάθεια να συνυπάρξουν. Αυτό μπορούσε να γίνει επειδή ο Μαντέλα, από τον χαρακτήρα του, από τις συνθήκες που τον διαμόρφωσαν, από τη θέληση όλων των φυλών για ειρήνη, έκανε τους συμπατριώτες του να πιστεύουν ότι νοιαζόταν γι’ αυτούς και αυτό τους έκανε να εμπιστευθούν και την άλλη πλευρά. Αυτό είναι το μέτρο του ηγέτη.

// Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]