Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Κρούγκμαν για την κρίση: η μεγάλη αποτυχία

  /   07/01/2013  /   Σχόλια

Ο Κρούγκμαν για την κρίση

‘Ο θρίαμβος των κακών ιδεών’ ευθύνεται για την συνεχιζόμενη οικονομική κρίση, γράφει στους NY Times ο νομπελίστας οικονομολόγος. Και συνεχίζει:

‘Είναι δελεαστικό να ισχυριστεί κάποιος πως οι οικονομικές αποτυχίες των τελευταίων χρόνων αποδεικνύουν πως οι οικονομολόγοι δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις. Η αλήθεια όμως είναι χειρότερη: στην πραγματικότητα η οικονομική επιστήμη προσέφερε καλές απαντήσεις, αλλά οι πολιτικοί ηγέτες -και υπερβολικά πολλοί οικονομολόγοι- επέλεξαν να ξεχάσουν ή να αγνοήσουν αυτά που θα όφειλαν να ξέρουν.

Η ιστορία, σε αυτή τη φάση, είναι αρκετά απλή. Η οικονομική κρίση οδήγησε, μέσα από διάφορες διόδους, σε μια απότομη πτώση στην ιδιωτική κατανάλωση: οι επενδύσεις σε κατοικίες εκμηδενίστηκαν καθώς έσκασε η φούσκα του real estate, οι καταναλωτές άρχισαν να αποταμιεύουν περισσότερο καθώς ο κατασκευασμένος πλούτος που δημιουργήθηκε από τη φούσκα εξαϋλώθηκε, ενώ το χρέος από στεγαστικά δάνεια παρέμεινε. Και αυτή η τεράστια πτώση στην ιδιωτική κατανάλωση οδήγησε αναπόφευκτα σε μια παγκόσμια κρίση.

Γιατί μια οικονομία δεν είναι σαν ένα νοικοκυριό. Μια οικογένεια μπορεί να αποφασίσει να αρχίσει να ξοδεύει λιγότερα και να βγάζει περισσότερα. Αλλά σε μια οικονομία, τα έξοδα και τα έσοδα είναι συγκοινωνούντα δοχεία: τα έξοδα μου είναι το εισόδημα σου και αντίστροφα. Αν όλοι επιχειρήσουν να περικόψουν τις δαπάνες τους συγχρόνως, τα εισοδήματα θα μειωθούν -και η ανεργία θα αυξηθεί.

Οπότε τι μπορεί να γίνει; Ένα μικρό οικονομικό σοκ, όμως το σκάσιμο της φούσκας των dot-com στα τέλη της δεκαετίας του ’90 μπορεί να αντιμετωπιστεί με μείωση των επιτοκίων. Αλλά η κρίση του 2008 ήταν πολύ μεγαλύτερη και ακόμα και η μείωση των επιτοκίων σε μηδενικά επίπεδα δεν ήταν ούτε κατά διάνοια αρκετή.

Σε εκείνο το σημείο οι κυβερνήσεις όφειλαν να παρέμβουν, αυξάνοντας τις δαπάνες τους για να στηρίξουν τις οικονομίες τους μέχρι ο ιδιωτικός τομέας να ανακτήσει την ισορροπία του. Και αυτό συνέβη σε κάποιον βαθμό: τα έσοδα μειώθηκαν απότομα αλλά οι δαπάνες αυξήθηκαν καθώς επεκτάθηκαν οι πολιτικές αντιμετώπισης της ανεργίας και τόνωσης της οικονομίας (stimulus). Τα ελλείμματα αυξήθηκαν αλλά αυτό ήταν καλό, καθώς απέτρεψαν μια πλήρη επανάληψης της Μεγάλης Ύφεσης.

Αλλά όλα πήγαν στραβά το 2010. Η κρίση στην Ελλάδα θεωρήθηκε σαν ένδειξη πως όλες οι κυβερνήσεις πρέπει να αρχίσουν άμεσα να περικόπτουν δαπάνες και ελλείμματα. Η λιτότητα έγινε το επικρατέστερο σύνθημα και υποτιθέμενοι ειδικοί που θα έπρεπε να ξέρουν καλύτερα υποστήριξαν ένθερμα την όλη διαδικασία, ενώ οι προειδοποιήσεις κάποιων (αλλά όχι αρκετών) οικονομολόγων πως η λιτότητα θα καταστήσει αδύνατη την ανάκαμψη αγνοήθηκαν. Για παράδειγμα, ο τότε πρόεδρος της ΕΚΤ δήλωνε με σιγουριά πως ‘η ιδέα ότι η λιτότητα θα επιδεινώσει την κρίση είναι λάθος’.

Πράγματι, κάποιος έκανε λάθος όπως αποδείχθηκε.

Η πρόσφατη μελέτη που παρουσιάστηκε από τον κ. Μπλανσάρ, τον επικεφαλής οικονομολόγο του ΔΝΤ υπογραμμίζει πως το αρνητικό αντίκτυπο της λιτότητας στις αδύναμες οικονομίες είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που περίμενε το Ταμείο και πως η πρώιμη στροφή στη λιτότητα ήταν ένα τεράστιο λάθος. Το συμπέρασμα αυτό θεωρήθηκε δικαίως από πολλούς πως σηματοδοτεί μια ριζική αλλαγή στην οικονομική πολιτική του ΔΝΤ. Ενώ κάποια δημοσιεύματα εξέλαβαν τη μελέτη αυτή ως παραδοχή πως το ΔΝΤ δεν έχει ιδέα τι κάνει, η αλήθεια είναι πως το Ταμείο υποστήριζε λιγότερο ένθερμα την πολιτική της λιτότητας σε σχέση με άλλους μεγάλους πολιτικούς παίχτες. Το γεγονός ότι έκανε λάθος, σημαίνει πως η πλειοψηφία των πολιτικών ηγετών έκανε ακόμα μεγαλύτερο λάθος.

Τα πραγματικά κακά νέα είναι ότι πολλοί ηγέτες αρνούνται να παραδεχτούν το λάθος τους. Ευρωπαίοι πολιτικοί, έχοντας υποβάλλει σε βασανιστήρια επιπέδου Μεγάλης Ύφεσης τις υπερχρεωμένες χώρες χωρίς να αποκαταστήσουν την επενδυτική εμπιστοσύνη, επιμένουν ακόμη πως η λύση είναι περισσότερος πόνος. Η αγγλική κυβέρνηση, που σκότωσε τις ελπίδες οικονομικής ανάκαμψης της χώρας κάνοντας στροφή στη λιτότητα, αρνείται καθέτως την πιθανότητα πως μπορεί να έχει ακολουθήσει το λάθος δρόμο.

Στην Αμερική, οι Ρεπουμπλικάνοι επιμένουν πως θα επιλέξουν την οδό της μετωπικής σύγκρουσης στο θέμα της αύξησης του ορίου χρέους (debt ceiling), για να απαιτήσουν περικοπές στις δαπάνες που θα ρίξουν τη χώρα και πάλι σε συνθήκες κρίσης.

Η αλήθεια είναι πως ζήσαμε μια κολοσσιαία αποτυχία οικονομικής πολιτικής, και ένας υπερβολικά μεγάλος αριθμός αυτών που ευθύνονται για αυτή την αποτυχία όχι μόνο βρίσκονται ακόμα στην εξουσία, αλλά αρνούνται να μάθουν από αυτή την εμπειρία.’

                                                                                                                                                                                           .

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]