Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Ο Γερμανός Ηγεμόνας (μέρος πρώτο)

  /   25/11/2013  /   Σχόλια

germaniki igemonia

Σε πρόσφατη ετήσια έρευνα του περιοδικού Monocle και του Ινστιτούτου για την Διακυβέρνηση, η Γερμανία ψηφίστηκε ως ηγέτιδα «ήπια δύναμη» (soft power) του κόσμου. Τα κριτήρια για μια τέτοια κατάταξη είναι η επιρροή που ασκεί μια χώρα σε άλλες μέσω διπλωματίας, πολιτισμού, αθλητισμού, αρχιτεκτονικής, ιστορίας, χρήσης οικονομικών εργαλείων και άλλων παραγόντων. Για να το κατανοήσουμε καλύτερα, μια ήπια δύναμη έχει την δυνατότητα να επιτυγχάνει τους όποιους στόχους της χάρη στην ευελιξία της, την προσαρμογή της και την ορθολογική χρήση των όποιων συγκριτικών πλεονεκτημάτων της με μη βίαιους τρόπους. Σε αντίθετη τροχιά συναντάμε τον όρο «σκληρή δύναμη» (hard power) που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την δυνατότητα μιας χώρας να επιβάλλεται αυστηρώς με στρατιωτικά και οικονομικά μέσα και να προωθεί μια στρατηγική ωμού εξαναγκασμού των υπολοίπων παρά αποτελεσματικής διπλωματικής πειθούς και έντεχνης εναρμόνισης τους με τους σκοπούς της.

Προσπερνώντας την είδηση αυτή καθεαυτή η οποία δεν υπάρχει λόγος να απορριφθεί (με την μοναδική ένσταση ότι μια χώρα μπορεί ταυτόχρονα να είναι και ήπια και σκληρή δύναμη, κάτι το οποίο εύκολα αποδεικνύεται εφόσον στην ίδια έρευνα οι ΗΠΑ χαρακτηρίζονται ως τρίτη ηπιότερη δύναμη του κόσμου) αξίζει να σταθούμε σε κάποια πορίσματα της εν λόγω έρευνας. Αναφέρεται ότι η Γερμανία έχει γίνει παγκόσμια δύναμη παρά το φαινομενικά σκληρό της πρόσωπο «κάνοντας ήρεμα και άριστα τα απλά πράγματα και ότι όλοι οι υπόλοιποι θα πρέπει να αισθανόμαστε άνετα για αυτό» ενώ σε άλλο σημείο λέγεται ότι οι «οι Γερμανοί είναι εύλογα επιφυλακτικοί στο να απεικονιστεί μια κυριαρχική εντύπωση της χώρας στο εξωτερικό». Αναρωτιέται λοιπόν κάποιος δικαιολογημένα ότι εφόσον οι ίδιοι οι Γερμανοί δεν αισθάνονται άνετα με τον ρόλο τους γιατί οι υπόλοιποι θα πρέπει να είμαστε χαλαροί? Από πού πηγάζει αυτή η πολιτική βεβαιότητα? Αν είναι να εξυμνήσουμε τον απόλυτα ρεαλιστή Ηγεμόνα του Μακιαβέλι όπως εμμέσως και σε λανθάνουσα μορφή η έρευνα ταυτίζει με την σύγχρονη Γερμανία, έναν ηγεμόνα που συνδύαζε άψογα σκληρές και ήπιες μεθόδους, ας υπενθυμίσουμε ότι αυτός είχε πλήρη συναίσθηση της θέσης του και δεν επέτρεπε αμφιβολίες επ’αυτού, σε φίλους και εχθρούς του. Η ισχύς του πήγαζε ακριβώς από αυτήν την αποφασιστικότητα και συναίσθηση της θέσης του καθώς και την ικανότητα του να εξασφαλίζει πλατειά συναίνεση. Πρωτίστως ο Μακιαβέλι αναφερόταν στην ηγεσία παρόλο που αυτή παρερμηνεύτηκε ως ηγεμονία. Οι διαφορές είναι τεράστιες και σημαντικότατες.

Πολλές αναλύσεις έχουν καταπιαστεί με το να ανακαλύψουν αν η Γερμανία έχει ήδη πρόθυμα αναλάβει ηγεμονικό ρόλο στην Ευρώπη ή αν είναι απρόθυμη να αναλάβει επίσημα μια τέτοια θέση παρόλο που μπορεί και στρουθοκαμηλίζει καθυστερώντας τις προοπτικές περαιτέρω ενοποίησης της ΕΕ, λόγω καθαρής ιδιοτέλειας ίσως. Δεν θα λέγαμε ότι υπάρχει απάντηση σε αυτό το δίλημμα προθέσεων και δεν θα έπρεπε να υπάρχει κιόλας γιατί και οι δυο παραδοχές μπερδεύουν την οικονομική πολιτική με την ευρωπαϊκή πολιτική στην ολότητα της: η μεν πρώτη αναγνωρίζει την αδιαμφισβήτητη υπεροχή της γερμανικής οικονομίας και την κυρίαρχη δημοσιονομική ιδεολογία που έχει ήδη επιβάλλει στους ασθενέστερους εταίρους και υποθέτει αυθαίρετα ότι η Γερμανία κυριαρχεί ήδη στην Ευρώπη και πολιτικά πέρα από οικονομικά. Η δε δεύτερη, εκφράζει προσδοκίες πολιτικής καθοδήγησης της Ευρώπης, από πλευράς Γερμανίας, γιατί ως σημαντικότερη οικονομία είναι η μόνη που μπορεί να ανταπεξέλθει στον ρόλο αυτό και υποθέτει ότι δεν το κάνει γιατί δεν επιθυμεί ένα τέτοιο βάρος ή γιατί δεν την συμφέρει.

Οι δύο παραπάνω θεωρίες περί πρόθυμης (οργανωμένο σχέδιο) ή απρόθυμης (καταναγκαστική πρωτοκαθεδρία λόγω κρίσης) ηγεμονίας έχουν ένα πολύ ισχυρό κοινό: την σχεδόν θρησκευτική πίστη στις πολιτικές ικανότητες της Γερμανίας.  Πολύ μεγάλη προσοχή στο σημείο αυτό. Δεν αμφισβητεί κανένας την οικονομική δεινότητα των Γερμανών, την εκπληκτική δυνατότητα να αναπτύσσονται από το μηδέν όπως και η Ιστορία έχει αποδείξει με δύο παγκόσμιους πολέμους στις πλάτες τους. Εντούτοις η Γερμανία αποτελεί τεράστια γεωοικονομική δύναμη αλλά και πολιτικό νάνο συνάμα, τουλάχιστον προς το παρόν. Τα σημερινά δεδομένα δεν δείχνουν να έχει πολιτικό ανάστημα, ούτε μακρόπνοο όραμα για την ΕΕ όπως διέθεταν πχ παραδοσιακά η Γαλλία ή η Αγγλία. Έχει καταφέρει να εξοργίσει διεθνιστές και εθνικιστές και να μπερδέψει ακόμη και τους ίδιους τους Γερμανούς. Την διακατέχει ένας άκρατος τεχνοκρατισμός, μια κοντόφθαλμη στρατηγική σκέψη και μια άρνηση πολιτικής ευθύνης πολύ επικίνδυνη για όλους. Συμπερασματικά, προς όφελος της ανάλυσης και της ανθρώπινης τάσης για απαντήσεις θα λέγαμε ότι η Γερμανία είναι οικονομικός ηγεμόνας, πολιτικός ηγέτης σίγουρα όχι όμως. Είναι αμφίβολης ηγετικής ικανότητας με τον ίδιο τρόπο που ένας λογιστής είναι αναγκαστικά αποδεκτός να αναλάβει το τιμόνι μιας επιχείρησης που κινδυνεύει με χρεωκοπία.

 Η πραγματική ερώτηση είναι αν μπορεί η Γερμανία να αναλάβει τα πολιτικά ηνία της ΕΕ, αν έχει τα ηγετικά και όχι ηγεμονικά προσόντα για κάτι τέτοιο. Το αν είναι πρόθυμη ή απρόθυμη ηγεμόνας, το αν διαπνέεται από αγνό ευρωπαϊσμό ή εθνική κοντόφθαλμη ιδιοτέλεια, το αν έχει ή δεν έχει επίγνωση της διεθνούς πραγματικότητας θα μας απασχολήσει διεξοδικά την επόμενη εβδομάδα.

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]