Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Ο Γερμανός Ηγεμόνας (μέρος δεύτερο)

  /   09/12/2013  /   Σχόλια

ptwsi tou teixousΔείγματα της σύγχρονης γερμανικής πολιτικής σκέψης θα πρέπει να αναζητηθούν από την εποχή της επανένωσης Δυτικής και Ανατολικής Γερμανίας. Από οικονομικής πλευράς δεν υπήρξε καμιά αναπτυξιακή πολιτική για την Ανατολική Γερμανία μετά την ένωση. Ο παραγωγικός της ιστός διαλύθηκε λόγω ελλιπούς συγκριτικής ανταγωνιστικότητας, ισοτιμίας δυτικού-ανατολικού μάρκου, χιλιάδων ιδιωτικοποιήσεων αμφιβόλου αξίας. Η ανεργία είχε φτάσει σε αστρονομικά επίπεδα και το μόνο που έσωζε την κατάσταση ήταν οι αναγκαστικές υπέρογκες αναδιανομές πόρων από Δύση σε Ανατολή που άτυπα υπολογίζονται γύρω στα 2 τρις ευρώ. Σε πρώτη δηλαδή φάση η δυτική αγορά απλώς επεκτάθηκε στην ανατολική όχθη και έγινε μια μεγαλύτερη ενιαία αγορά για να το θέσουμε σχηματικά. Το κοινωνικό δυτικό κράτος όμως δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει καλύπτοντας εσαεί τις ανάγκες παροχών στους ανατολικογερμανούς, που η ίδια η δυτική οικονομική πολιτική ώθησε στην ανεργία κρίνοντας τους αντιπαραγωγικούς. Έτσι ξεκίνησε η βαθμιαία περικοπή του με την περίφημη εφαρμογή της ατζέντας 2010 του καγκελάριου Σρέντερ που σηματοδότησε και την δεύτερη φάση της επανένωσης και την είσοδο σε μια ακόμα πιο συντηρητική πολιτική σκέψη που έβλεπε το κράτος-πρόνοια ως ανάχωμα στην επιδίωξη αύξησης της ανταγωνιστικότητας.

Αυτό δηλαδή που ξεκίνησε ως ξέφρενη ψυχολογική αποκομμουνιστικοποίηση μέχρι το 1994, όταν η ιδιωτικοποίηση ταυτιζόταν με την πολιτική ελευθερία, το 2005 γιγαντώθηκε σε Agenda 2010αποκοινωνικοποίηση με την συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους. Ένα κεκτημένο που ανέκαθεν υπήρξε το έμβλημα του γερμανικού καπιταλισμού του Ρήνου, το κράτος πρόνοιας, πλέον θεωρούνταν δημοσιονομικά κοστοβόρο και βαρίδι στον αγώνα της ανταγωνιστικότητας.

Το παρόν ιστορικό παράδειγμα χρίζει μεγάλης προσοχής γιατί συχνά αναφέρεται τόσο ως παράδειγμα προς μίμηση, όσο και προς αποφυγή για τις χώρες του Νότου, από τους ίδιους τους Γερμανούς. Το εντυπωσιακό βέβαια δεν είναι ότι οι πολιτικές επανένωσης κρίνονται αμφιβόλου αποτελεσματικότητας, 23 χρόνια μετά, αλλά η κοινή γερμανική παραδοχή ότι μερικώς αποτυπώνονται στην πολιτική πράξη, στον ευρωπαϊκό Νότο σήμερα, ως αλάνθαστος μονόδρομος.

Αυτό από μόνο του μαρτυρεί ότι όντως η (διευρυμένη πολιτικά Δυτική) Γερμανία βλέπει την Ευρώπη ως στείρα οικονομική αγορά . Από μια τέτοια στενή οικονομικίστικη αντίληψη της ενωμένης Ευρώπης ξεπήδησαν κάποιοι βασικοί μύθοι:

1. Το στερεότυπο των παραγωγικών Βόρειων και των σπάταλων Νότιων

2. Η επάρκεια μιας ισχνής αναδιανεμητικής πολιτικής για να γίνουν οι χώρες του Νότου ανταγωνιστικές όταν τα κέρδη του Βορρά έχει αποδειχθεί πολλάκις ότι είναι τα ελλείμματα του Νότου

3. Η αδιαμφισβήτητη πεποίθηση ότι οικονομία της ΕΕ περνάει μέσα από την λιτότητα χωρίς καμία πρόβλεψη αναπτυξιακής πολιτικής.

Synthiki tou MaastrichtΑυτή η εξαρχής αντιευρωπαϊκή συμπεριφορά αποτυπώθηκε δυστυχώς την περίοδο της συνθήκη του Μάαστριχτ όχι μόνο από την Γερμανία αλλά και από τις υπόλοιπες μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Με διαφορετικά σημεία εκκίνησης χωρών και αποσιωπώντας τις εγγενείς αδυναμίες του συστήματος ενιαίας αγοράς που αυτοματικά δημιουργεί ανισότητες, τα πακέτα Ντελόρ ήρθαν να ξεπλύνουν εθνικές συνειδήσεις και να διακόψουν κάθε συζήτηση για πραγματική χάραξη οικονομικής πολιτικής στην βάση της ισοτιμίας των μελών-κρατών Η μετέπειτα βαρύτητα στην διεύρυνση και όχι τόσο στην εμβάθυνση της ΕΕ αποκάλυψε ακόμα σκληρότερα την ιδέα της Ευρώπης ως αγορά και ζωτικό χώρο εκμετάλλευσης. Αυτό παράλληλα οδήγησε σε ένα καταφανέστατο δημοκρατικό πολιτικό έλλειμμα εντός ΕΕ σε αντίθεση με τον επίσημο πολιτικό λόγο και το πραγματικό πνεύμα των ιδρυτικών συνθηκών.

Σήμερα το ευρωπαϊκό όραμα έχει κολλήσει στον βάλτο και δεν ευθύνεται η κρίση (που τελικώς δεν προβλέφθηκε ποτέ) για αυτό μόνο. Η κρίση απλώς ξεγύμνωσε τις αστοχίες της οικονομικής πολιτικής που ακολουθήθηκε ή μάλλον της ανυπαρξίας αυτής. Η Γερμανία δεν απαντάει σε κανέναν πειστικά: ούτε στους ευρωσκεπτικιστές που βλέπουν στην Γερμανία ένα ιδιότυπο «σταλινισμό» αλλά ούτε και στους ευρωπαϊστές που επιθυμούν την δημιουργία οικονομικών θεσμών-παρεμβάσεων για να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι της νομισματικής ένωσης.

Η ανωτερότητα της γερμανικής οικονομίας έχει εκθειαστεί και ιδεολογικά επιβληθεί στην προώθηση της ψευδαίσθησης ότι και άλλες χώρες μπορούν να κατορθώσουν ανάλογα αποτελέσματα αποκλειστικά μόνες τους. Αν κοιτάξουμε το γενικότερο οικονομικά παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο με την ύπαρξη αμερικανικού και ασιατικού μπλοκ είναι αφέλεια, αν όχι ουτοπία να πιστεύουμε ότι μια ΕΕ έχει την πολυτέλεια να προωθεί στην ίδια ένταση και την εσωτερική αλλά και την εξωτερική ανταγωνιστικότητα.

Συνδέοντας τις αρχικές παρατηρήσεις του κειμένου με τα προαναφερθέντα θα λέγαμε ότι η πολιτική γερμανική σκέψη αντλεί το περιεχόμενο της από έναν άκρατο οικονομικό φιλελευθερισμό που έχει προ πολλού προδώσει τον κοινωνικό του χαρακτήρα (και άρα νεοφιλελευθερισμό). Επιπρόσθετα προωθεί το παράδειγμα της στην ιδεαλιστική λογική ότι όλοι μπορούν να γίνουν σαν τη Γερμανία (χωρίς να ληφθούν υπόψη οι αυτοπεριορισμοί της αγοράς) και τέλος αυτοπαγιδεύεται στην φαντασιακή ευρωπαϊκή της νομιμοφροσύνη με το να ανακόπτει κάθε φωνή που κάνει λόγο για ριζική αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Αυτή είναι η πολιτική φωνή που ηγεμονεί σήμερα στην Ευρώπη (είτε από ιδιοτέλεια είτε από έλλειψη διαύγειας), όχι στο σύνολο του γερμανικού πολιτικού κόσμου πάντως. Είναι μια φωνή επίσης που όλοι μαζί οι Ευρωπαίοι ενισχύσαμε και ενθαρρύναμε στην δίνη του ψυχολογικού σοκ της χρηματοπιστωτικής κρίσης που ακόμα δεν έχει καταλαγιάσει.

 

// Διαβάστε το πρώτο μέρος του αφιερώματος εδώ.

 

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]