Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Το Μεγάλο Φράγμα αλλάζει τα δεδομένα στη Λεκάνη του Νείλου

  /   10/07/2013  /   Σχόλια

Το Μεγάλο Φράγμα αλλάζει τα δεδομένα στη Λεκάνη του Νείλου

Μπορεί τα βλέμματα να είναι στραμμένα στο εσωτερικό της Αιγύπτου, όμως οι εξελίξεις στη χώρα αυτή έχουν ήδη επιπτώσεις όχι μόνο στο μεσογειακό και αραβικό χώρο, αλλά και προς το νότο και συγκεκριμένα στο Κέρας της Αφρικής. Με την πολιτική κρίση να σοβεί, η Αίγυπτος αποδυναμώνεται πολιτικά, δίνοντας την ευκαιρία σε παραδοσιακούς αντιπάλους να προσπαθήσουν να αντλήσουν οφέλη ή να πάρουν την ιστορική ρεβάνς.

Η ανακίνηση από πλευράς Αιθιοπίας της οικοδόμησης του «Μεγάλου Φράγματος Αιθιοπικής Αναγέννησης», όπως ονομάζεται το σχέδιο για υδροηλεκτρικό φράγμα 4,2 δις δολαρίων στο Νείλο, το μεγαλύτερο σε όλη την Αφρική, αποτέλεσε έναν από τους λίγους λόγους για τους οποίους συσπειρώθηκαν γύρω από τον ισλαμιστή Μόρσι όχι μόνο άλλοι ισλαμιστές, αλλά ακόμα και φιλελεύθεροι και εθνικιστές. Ο λόγος είναι ότι με το φράγμα αυτό, η Αιθιοπία αμφισβητεί εμπράκτως τον πρώτο λόγο της Αιγύπτου στα νερά του Νείλου, όπως αυτός είχε αποδοθεί με την αποικιακή συμφωνία μεταξύ Αιγύπτου και Αγγλοαιγυπτιακού Σουδάν το 1929, η οποία ανανεώθηκε με τη συμφωνία του 1955. Στη συμφωνία αυτή, που δεν λάμβανε υπόψη τα άλλα οχτώ κράτη από όπου περνά ο Νείλος, η Αίγυπτος έπαιρνε 55,5 δις κυβικά μέτρα και το Σουδάν άλλα 18,5 δις κ.μ. με άλλα 10 δις να εξατμίζονται. Η συμφωνία βασιζόταν σε υπολογισμούς ποσοτήτων σε περιόδους αρκετών βροχοπτώσεων, κάτι που αλλάζει με την κλιματική αλλαγή, ενώ η Αίγυπτος ήδη αντλούσε περισσότερα από όσα προβλέπονταν το 1955.

Είναι προφανές πως η διατροφική ασφάλεια της Αιγύπτου εξαρτάται από την απρόσκοπτη ροή και πρόσβαση στα ύδατα του Νείλου, ειδικά αφού προβλέπεται η μείωση κατά 25% της ροής του νερού προς την Αίγυπτο στα 7 χρόνια που θα χρειαστούν για να γεμίσει το «ρεζερβουάρ» του φράγματος, σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση International Rivers. Δεν είναι να απορεί, λοιπόν, κανείς γιατί ακόμα και φιλελεύθεροι πολιτικοί όπως ο Αϊμάν Νούρ πρότειναν σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση, την αξιοποίηση στρατιωτικών μέτρων για την «τρομοκράτηση» της Αιθιοπίας με τη διάδοση φημών για αγορά υπερσύγχρονων αεροσκαφών που θα βομβαρδίσουν το φράγμα. Άλλοι πολιτικοί, όπως ο υπερσυντηρητικός ισλαμιστής Γιούνις Μακχιούν, πρότειναν την ενίσχυση των υπαρκτών αντάρτικων σχημάτων εντός του εδάφους της Αιθιοπίας.

ethiopia 2

Από την πλευρά της Αντίς Αμπέμπα, ο Υπουργός Υδάτων και Ενέργειας Αλεμαγιέχου Τεγκένου δήλωσε πως η χώρα δεν έχει πρόθεση να αξιοποιήσει τα νερά για αρδευτικά έργα, παρά μόνο για ενεργειακά, για τον τριπλασιασμό της παραγωγής ρεύματος της χώρας, κάτι που δεν θα μειώσει τη ροή υδάτων προς την Αίγυπτο. Ωστόσο, με το 85% των νερών του Νείλου να ρέουν από την Αιθιοπία, είναι ζήτημα αν η χώρα αυτή που πλήττεται συχνά από λιμούς, δεν θα αξιοποιήσει το νερό για να επιλύσει το επισιτιστικό της πρόβλημα.

Η γεωπολιτική διάσταση του προβλήματος επεκτείνεται και πέραν της αφρικανικής ηπείρου, αν λάβει κανείς υπόψη ότι η Πρωτοβουλία της Λεκάνης του Νείλου προέκυψε υπό τις ευλογίες της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία είναι ο κύριος συνέταιρος ανάπτυξης του πρότζεκτ και διαχειριστής του Κονδυλίου των Δωρητών για τη Λεκάνη του Νείλου. Στη συγκεκριμένη Πρωτοβουλία, το Μάιο του 2010 πέντε παραποτάμιες χώρες, η Αιθιοπία, η Κένυα, η Ουγκάντα, η Ρουάντα και η Τανζανία υπέγραψαν αρχικά, ενώ το Μπουρούντι προσχώρησε λίγες ημέρες μετά την πτώση του Μουμπάρακ το Φεβρουάριο του 2011.

Πέραν όμως των προφανών λόγων για τους οποίους η Αιθιοπία ενδιαφέρεται να αναθεωρήσει το καθεστώς διαχείρισης του Νείλου, αξίζει κανείς να σταθεί στους λόγους για τους οποίους ενδιαφέρεται να προχωρήσει σε αυτή την κίνηση βάσει του δόγματος «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση», μια κατά τα άλλα αντιφατική τακτική για τη χώρα που θεωρείται οπαδός της διατήρησης του στάτους κβο.

Η Αιθιοπία περιτριγυρίζεται από ασταθή κράτη. Η Σομαλία δεν κυβερνάται από το 1991, ενώ πρόσφατα οι ντε φάκτο κυβερνώντες τζιχαντιστές άρχισαν να φυλλορροούν. Η κρίση διακυβέρνησης στη Σομαλία μπορεί να καταλήξει στη δημιουργία μικρών ισλαμιστικών κρατών (άτυπων, όπως τώρα, ή μη), πιθανώς και με την υποστήριξη των χωρών του Κόλπου. Και είναι βέβαιο πως η σομαλική μειονότητα στην Αιθιοπία δεν μένει άθιχτη από τις εξελίξεις στη Σομαλία.

great dam

Από την άλλη, η Ερυθραία, ίσως και για λόγους κατοχύρωσης της παρουσίας της, ενισχύει την αναταραχή στην περιοχή, και ιδιαίτερα τους τζιχαντιστές σομαλούς, ακριβώς με την ελπίδα να επεκτείνουν την κρίση εντός της Αιθιοπίας, με την οποία τα πολεμικά πάθη δεν έχουν σβήσει. Τέλος, το Σουδάν ήδη διχοτομήθηκε, χωρίς όμως η σταθερότητα να έχει επικρατήσει, ειδικά αφού ένοπλες ομάδες συνεχίζουν να δρουν στο έδαφός του, προκαλώντας τριβές στις σχέσεις του με το νότιο Σουδάν, πέραν του θέματος του κόστους διέλευσης του νοτιοσουδανικού πετρελαίου.

Αν προστεθεί σε όλα αυτά και μια ισλαμιστική Αίγυπτος στην περιοχή, με διάφορους ένοπλους να δρουν ήδη στη Χερσόνησο του Σινά, η Αιθιοπία δεν είναι βέβαιο ότι θα μείνει άθιχτη από τη διάδοση του ριζοσπαστικού ισλαμισμού. Η αιθιοπική μουσουλμανική κοινότητα δεν είναι αμελητέα. Αντιθέτως, η Αιθιοπία, πέραν της Αιγύπτου, αριθμητικά έχει τους περισσότερους μουσουλμάνους στην περιοχή. Και παρότι σε αυτούς κυριαρχούν οι μετριοπαθείς και ανεκτικές μορφές του Ισλάμ, μπορεί να απειληθεί η προαιώνια ενότητα χριστιανών και μουσουλμάνων στη χώρα, κατά το παράδειγμα της Συρίας, ειδικά αν προστεθεί το οικονομικό υπόβαθρο διάδοσης του ριζοσπαστικού ισλαμισμού που οι συνεχείς διατροφικές κρίσεις δημιουργούν.

Εξάλλου, δεν είναι τυχαία η αναφορά των Αιγυπτίων ιθυνόντων σε ενίσχυση των ανταρτών στην Αιθιοπία. Η Αιθιοπία έχει μια μεγάλη μειονότητα (40% του πληθυσμού) από Ορόμο, επί μακρόν καταπιεζόμενη, την προστασία της οποίας τυπικά προνοεί το υπό δοκιμή ακόμα Σύνταγμα αλλά και εξακολουθεί να διεκδικεί ένα απελευθερωτικό κίνημα, μέλη του οποίου έχουν κατά καιρούς συλληφθεί στη Σομαλία, συνεργαζόμενα με τους εκεί τζιχαντιστές. Άλλωστε, οι τελευταίοι έχουν δείξει ότι δεν διστάζουν τακτικά να συμμαχήσουν και με πιο κοσμικά κινήματα (βλ. την πρόσφατη σύμπραξη με το MNLA στο Μάλι).

Αν επομένως, η ασφάλεια της Αιθιοπίας απειλείται από την περιφερειακή κατάσταση, η οικονομική βάση για τη διάχυση της απειλής εντός των συνόρων της αποτελεί το βασικό λόγο που η Αιθιοπία επείγεται για την ανέγερση του φράγματος, κάτι που, εξάλλου, θα ανεβάσει το στάτους της ως δύναμης στην περιοχή.

eth 3

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]