Loading...
You are here:  Home  >  ΑΠΟΨΕΙΣ & ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ  >  Current Article

Γιατί επιβραδύνθηκε η ανάπτυξη των “αναπτυσσόμενων” χωρών

  /   12/02/2013  /   Σχόλια

developing world

Στη διάρκεια των τελευταίων αρκετών ετών, η πιο πολυσυζητημένη τάση στην παγκόσμια οικονομία είναι η λεγόμενη «άνοδος των υπολοίπων», η οποία είδε τις οικονομίες πολλών αναπτυσσόμενων χωρών να συγκλίνουν γρήγορα με εκείνες των πιο ανεπτυγμένων ομολόγων τους. Οι κύριες δυνάμεις πίσω από αυτό το φαινόμενο ήταν οι τέσσερις μεγάλες αναδυόμενες χώρες της αγοράς, που είναι γνωστές ως BRICs από τα αρχικά τους: Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα.  Ο κόσμος ήταν μάρτυρας μιας μοναδικής αλλαγής, έλεγε το σχετικό επιχείρημα, όπου οι μεγάλοι παίκτες στον αναπτυσσόμενο κόσμο πλησίαζαν ή ακόμη και ξεπερνούσαν τους ομολόγους τους στον ανεπτυγμένο κόσμο.

Οι προβλέψεις αυτές μετρούσαν συνήθως τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης στον αναπτυσσόμενο κόσμο από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας και τους πρόβαλλαν κατ’ ευθείαν στο μέλλον, αντιπαραθέτοντάς τους με προβλέψεις για υποτονική ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες προηγμένες βιομηχανικές χώρες. Κάτι τέτοιες ασκήσεις υποτίθεται ότι αποδείκνυαν ότι, για παράδειγμα, η Κίνα ήταν στα πρόθυρα να προσπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο – ένα σημείο που οι Αμερικανοί σαφώς πήραν κατάκαρδα καθώς πάνω από το 50% από αυτούς, σύμφωνα με μια δημοσκόπηση που διενεργήθηκε φέτος, δήλωσαν ότι πιστεύουν ότι η Κίνα είναι ήδη «ηγετική» οικονομία στον κόσμο, παρόλο που η οικονομία των ΗΠΑ εξακολουθεί να είναι πάνω από δύο φορές μεγαλύτερη (και με ένα κατά κεφαλήν εισόδημα επτά φορές υψηλότερο).

Ωστόσο, όπως και με προηγούμενες ευθείες προβλέψεις οικονομικών τάσεων – όπως οι προβλέψεις στη δεκαετία του 1980 ότι η Ιαπωνία σύντομα θα είναι κορυφαία οικονομία – τα στοιχεία που ανακύπτουν αργότερα βάζουν πάγο στις εξωφρενικές προβλέψεις. Με την παγκόσμια οικονομία να οδεύει προς την χειρότερη χρονιά της από το 2009, η κινεζική ανάπτυξη επιβραδύνεται απότομα, από διψήφια νούμερα στο 7% ή και ακόμα λιγότερο. Και οι υπόλοιποι από τις BRICs πέφτουν, επίσης: από το 2008, η ετήσια ανάπτυξη της Βραζιλίας μειώθηκε από το 4,5% στο 2%. Της Ρωσίας, από 7% σε 3,5%. Και της Ινδίας, από 9% σε 6%.

Τίποτα από αυτά δεν θα πρέπει να εκπλήσσει, επειδή είναι δύσκολο να διατηρηθεί η ταχεία ανάπτυξη για περισσότερο από μια δεκαετία. Οι ασυνήθιστες περιστάσεις της τελευταίας δεκαετίας το έκαναν να φαίνεται εύκολο: βγαίνοντας από την γεμάτη κρίσεις δεκαετία του 1990 και τροφοδοτούμενες από έναν παγκόσμιο κατακλυσμό εύκολου χρήματος, οι αναδυόμενες αγορές απογειώθηκαν σε μια μαζική ανοδική τάση που μετέτρεπε σχεδόν κάθε οικονομία σε νικητή. Μέχρι το 2007, όταν μόνο τρεις χώρες στον κόσμο υπέστησαν αρνητική ανάπτυξη, οι υφέσεις είχαν εξαφανιστεί από την διεθνή σκηνή. Αλλά τώρα, υπάρχουν πολύ λιγότερα χρήματα για να εισρέουν στις αναδυόμενες αγορές. Η παγκόσμια οικονομία επιστρέφει στην φυσιολογική της κατάσταση των κύκλων, με πολλούς καθυστερημένους και λίγους νικητές να αναδύονται σε απροσδόκητες μεριές. Οι επιπτώσεις αυτής της αλλαγής είναι εντυπωσιακές, δεδομένου ότι η οικονομική δυναμική είναι ισχύς και έτσι η ροή των χρημάτων στα ανερχόμενα «αστέρια» θα αναμορφώσει την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων.

Η έννοια της ευρείας σύγκλισης μεταξύ του αναπτυσσόμενου και του αναπτυγμένου κόσμου είναι ένας μύθος. Από τις περίπου 180 χώρες στον κόσμο που παρακολουθούνται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, μόνο 35 είναι ανεπτυγμένες. Οι αγορές των υπολοίπων είναι αναδυόμενες – και οι περισσότερες από αυτές έχουν αρχίσει να αναδύονται εδώ και πολλές δεκαετίες και θα συνεχίσουν έτσι για πολλές περισσότερες. Ο οικονομολόγος του Χάρβαρντ, Ντάνι Ρόντρικ, αποτυπώνει καλά αυτή την πραγματικότητα. Έχει δείξει ότι πριν από το 2000, η επίδοση των αναδυόμενων αγορών στο σύνολό τους δεν συγκλίνει καθόλου με εκείνη του ανεπτυγμένου κόσμου. Στην πραγματικότητα, το χάσμα στο κατά κεφαλήν εισόδημα μεταξύ των προηγμένων και των αναπτυσσόμενων οικονομιών διευρύνθηκε σταθερά από το 1950 μέχρι το 2000. Υπήρχαν λίγοι θύλακες χωρών που όντως κάλυψαν την διαφορά με τη Δύση, αλλά ήταν περιορισμένοι στα πετρελαιοπαραγωγά κράτη στον Κόλπο, τις χώρες της νότιας Ευρώπης μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο καθώς και τις οικονομικές «τίγρεις» της Ανατολικής Ασίας. Μόνο μετά το 2000 οι αναδυόμενες αγορές στο σύνολό τους άρχισαν να καλύπτουν τη διαφορά. Παρ’ όλα αυτά, από το 2011, η διαφορά στο κατά κεφαλήν εισόδημα μεταξύ των πλούσιων και των αναπτυσσόμενων εθνών ήταν πάλι εκεί που βρισκόταν στη δεκαετία του 1950.

Αυτό δεν είναι τόσο μια αρνητική ανάγνωση στις αναδυόμενες αγορές όσο είναι μια απλή ιστορική πραγματικότητα.

Η τρέχουσα μανία των οικονομικών προβλέψεων είναι να κάνουν προβολές τόσο μακριά στο μέλλον που κανείς δεν θα είναι εκεί για να κρατήσει λογαριασμό. Αυτή η προσέγγιση κοιτάζει πίσω, ας πούμε, στον δέκατο έβδομο αιώνα, όταν η Κίνα και η Ινδία αντιπροσώπευαν ίσως το ήμισυ του παγκόσμιου ΑΕΠ, και στη συνέχεια προς τα εμπρός σε έναν επερχόμενο «ασιατικό αιώνα», στον οποίο θα επανέλθει αυτή η υπεροχή. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα κατά το οποίο μπορεί κανείς να βρει ξεκάθαρα αχνάρια στον παγκόσμιο οικονομικό κύκλο είναι περίπου μια δεκαετία. Ο τυπικός επιχειρηματικός κύκλος διαρκεί περίπου πέντε χρόνια, από το κάτω μέρος μιας ύφεσης στο κάτω μέρος της επόμενης, και οι πιο πραγματιστές επενδυτές περιορίζουν τις προοπτικές τους σε έναν ή δύο επιχειρηματικούς κύκλους. Από εκεί και πέρα, οι προβλέψεις συχνά καθίστανται ξεπερασμένες εξαιτίας της απρόβλεπτης εμφάνισης νέων ανταγωνιστών, νέου πολιτικού περιβάλλοντος ή νέων τεχνολογιών. Οι περισσότεροι CEOs και οι μεγάλοι επενδυτές εξακολουθούν να περιορίζουν τις στρατηγικές τους για τρία, πέντε ή το πολύ επτά χρόνια και κρίνουν τα αποτελέσματα στο ίδιο χρονικό διάστημα.

Στην δεκαετία που έρχεται, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη και η Ιαπωνία το πιο πιθανό είναι να αναπτυχθούν αργά. Η νωθρότητά τους, όμως, θα φανεί λιγότερο ανησυχητική σε σύγκριση με την ακόμη μεγαλύτερη εικόνα στην παγκόσμια οικονομία, η οποία θα είναι η επιβράδυνση της ανάπτυξης της Κίνας στο 3% με 4%, η οποία είναι ήδη σε εξέλιξη, με ίσως πιο βαθιά επιβράδυνση αργότερα καθώς η οικονομία της θα συνεχίζει να ωριμάζει. Ο πληθυσμός της Κίνας είναι απλά πάρα πολύ μεγάλος και η γήρανσή του πολύ γρήγορη ώστε να μπορέσει η οικονομία της να συνεχίσει να αναπτύσσεται τόσο γρήγορα όσο τώρα. Με πάνω από το 50% των πολιτών της σήμερα να ζουν σε πόλεις, η Κίνα πλησιάζει αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «το σημείο καμπής Lewis»: το σημείο στο οποίο το πλεονάζον εργατικό δυναμικό μιας χώρας από τις αγροτικές περιοχές έχει εξαντληθεί σε μεγάλο βαθμό. Αυτό είναι το αποτέλεσμα τόσο της εκτεταμένης μετανάστευσης στις πόλεις κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών όσο και της συρρίκνωσης του εργατικού δυναμικού εξαιτίας της «πολιτικής του ενός παιδιού». Σε εύθετο χρόνο, η σημερινή αίσθηση πολλών Αμερικανών ότι οι ασιατικοί «οδοστρωτήρες» θα προσπεράσουν ταχύτατα την οικονομία των ΗΠΑ, θα μείνει στην ιστορία ως μια από τις περιοδικές εξάρσεις παράνοιας στην χώρα, παρόμοια με την ανησυχία που συνόδευσε την άνοδο της Ιαπωνίας στη δεκαετία του 1980. [...]

Παρά το γεγονός ότι ο κόσμος μπορεί να αναμένει περισσότερα έθνη να αναδυθούν από την κατώτερη εισοδηματική βαθμίδα, στην κορυφή και στη μέση, η νέα παγκόσμια οικονομική τάξη μάλλον θα μοιάζει περισσότερο με το παρελθόν από όσο προβλέπουν οι περισσότεροι παρατηρητές. Οι υπόλοιποι μπορεί να συνεχίσουν να αναπτύσσονται, αλλά θα αναπτύσσονται πιο αργά και ανομοιόμορφα από όσο πολλοί ειδικοί περιμένουν. Και ελάχιστοι θα φτάσουν κάποτε τα επίπεδα εισοδήματος του αναπτυγμένου κόσμου.

// Ο RUCHIR SHARMA είναι επικεφαλής Αναδυόμενων Αγορών και Παγκόσμιας Μακροοικονομίας στην Morgan Stanley Investment Management και συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο Breakout Nations: In Pursuit of the Next Economic Miracles. Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από άρθρου που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs. Copyright © 2002-2012 by the Council on Foreign Relations, Inc. All rights reserved.

  • ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

    • ΠικετίΠικετί: Η Γερμανία δεν έχει αποπληρώσει ποτέ τα χρέη της
      Ο σούπερσταρ Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί κατακεραύνωσε τη στάση της Γερμανίας απέναντι στο χρέος, σε μια ιδιαίτερα επιθετική συνέντευξη στη Die Ziet. DIE ZEIT: Θα πρεπε εμείς οι Γερμανοί να χαιρόμαστε που η Γαλλία έχει ευθυγραμμιστεί με τη Γερμανία στο δόγμα της λιτότητας; Τομά Πικετί: Βεβαίως και όχι. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να [...]
    • Aaron SwartzΡέκβιεμ στον Aaron Swartz, τον 'Τσε Γκεβάρα της ψηφιακής εποχής'
      Το εξαιρετικό νέο ντοκιμαντέρ The Internet’s Own Boy: The Story of Aaron Swartz δεν ρίχνει φως μόνο στη ζωή ενός αδικοχαμένου οραματιστή, αλλά γενικότερα στο ζήτημα της ελευθερίας της πληροφορίας στις μέρες μας. Ο Aaron Swartz ήταν μια εντελώς ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς συνδύαζε ένα ασύλληπτο ταλέντο στον προγραμματισμό (μεταξύ άλλων υπήρξε εκ των δημιουργών του RSS [...]
    • 3χρονη νύφη στο ΑφγανιστάνΥεμένη: 8χρονη πέθανε τη νύχτα του βεβιασμένου γάμου της
      Ένα κορίτσι 8 χρονών που είχε αναγκαστεί να παντρευτεί πέθανε τη νύχτα του γάμου της από εσωτερικά τραύματα που προκλήθηκαν από σεξουαλική δραστηριότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς καλούν για τη σύλληψη του 40χρονου συζύγου της. Η λιβανέζικη Al Nahar μετέδωσε πως το θανατηφόρο συμβάν εκτυλίχθηκε στην περιοχή Hardh στη βορειοδυτική Υεμένη, στα σύνορα με τη Σαουδική [...]